İnhale edilen solventler

Etki mekanizması

Toluen gibi uçucu hidrokarbonlar sinir membranlarında çözünür ve genel anestezikler gibi etki eder: NMDA reseptörlerini inhibe eder ve GABA işlevini güçlendirir; diğer reseptörler ve voltaj kapılı kanallar üzerinde de etkileri vardır. Sonuç kısa süreli öfori ve disinhibisyon, ardından MSS depresyonu, konfüzyon, ataksi ve yüksek maruziyette koma ve nöbetlerdir. Ayrıca kalp kasını adrenaline duyarlı hale getirirler; bu nedenle ani bir adrenalin artışı (korku, efor) ventrikül fibrilasyonunu tetikleyebilir.

1. Solvent buharı solunur ve beyne hızla ulaşır
2. NMDA inhibisyonu ve güçlenmiş GABA sinyali
3. Öfori, ardından konfüzyon, ataksi, koma
4. Miyokard adrenaline duyarlı hale gelir: ventrikül fibrilasyonu riski

Endikasyonlar

• Tıbbi kullanımı yoktur (azot protoksit ayrı bir anestezik gazdır)
• Klinik önemi: inhalasyon veya yutma yoluyla hidrokarbon zehirlenmesi Hidrokarbon yutulması ve aspirasyonu →

Yan etkiler

Sık

• Baş dönmesi, baş ağrısı, peltek konuşma ve bulanık görme
• Bulantı ve kusma
• Öfori ve disinhibisyon, ardından uyuklama
• Nefeste, ciltte veya giysilerde solvent kokusu; cilt irritasyonu

Kontrendikasyonlar

• Tıbbi kullanımı yoktur: her türlü rekreasyonel maruziyet tehlikelidir
• Solvente bağlı aritmilerde katekolaminlerden (adrenalin, noradrenalin, dopamin, dobutamin) kaçınılır

Önemli etkileşimler

Adrenalin ve diğer katekolaminler; ani korku veya efor

Duyarlı hale gelmiş kalpte ventriküler aritmiler

Tineri tağşiş etmek için kullanılan metanol

Metabolik asidoz ve bulanık görmeyle seyreden ek metanol zehirlenmesi

Alkol ve sedatifler

Daha derin MSS ve solunum depresyonu

Neler izlenir

• Sürekli EKG, oksijen satürasyonu, kalp hızı ve kan basıncı
• Arter kan gazları, potasyum, klorür, böbrek ve karaciğer testleri
• Yutma, öksürük veya hipoksemi olduysa akciğer grafisi
• Bilinç düzeyi ve solunum paterni

Uygulama ve güvenlik

• Personel eldiven ve maske takar; kontamine giysiler çıkarılır ve cilt sabun ve suyla yıkanır
• Yutmadan sonra kusturulmaz; mide lavajı ve aktif kömür kullanılmaz (aspirasyon riski)
• Aritmiler katekolaminlerle değil, lidokain veya bir beta blokerle tedavi edilir

Gebelik ve emzirme

Gebelikte kullanım bebekte düşük doğum ağırlığı, yavaş büyüme, işitme kaybı ve gelişme geriliğiyle ilişkilidir.

Hemşirelik bakımı

• Hastayı sakin tutun ve ürkütmekten kaçının (adrenalin artışı)
• Kalp ritmini sürekli izleyin
• Ajitasyonu veya nöbetleri istem doğrultusunda benzodiazepinlerle tedavi edin
• İntihar riskini değerlendirin ve özellikle ergenlerde ruh sağlığı ve sosyal destek hizmetlerine yönlendirin

Farmakokinetik

Emilim

Olağan yol inhalasyondur; aromatik hidrokarbonlar akciğerlerden iyi emilir

Dağılım

Yağda çok çözünür: beyne hızla girer

Etki başlangıcı ve süresi

Etkiler hızla başlar ve kısa sürer

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

İlişkili hastalıklar

• Hidrokarbon yutulması ve aspirasyonu

← Gruba dön: Kötüye kullanılan maddeler

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: Guía para el Manejo de Emergencias Toxicológicas (Ministerio de Salud y Protección Social; Organización Panamericana de la Salud, 2017); Inhalants (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2024); Drugs A to Z (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2025).

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.