Lizerjid (LSD)
Kötüye kullanılan maddeler
Kötüye kullanılan maddeler
Serotonin 5-HT2A reseptörlerini aktive eden çok potent, yarı sentetik bir psikedelik; algıyı saatlerce değiştirir ancak nadiren toksik ölüme yol açar.
Diğer adı: Liserjik asit dietilamid, Asit
Hızlı bilgi
- Group
- Kötüye kullanılan maddeler
- Target
- Serotonin 5-HT2A reseptörü (ayrıca diğer 5-HT ve dopamin reseptörleri)
- Used for
- Onaylı tıbbi kullanımı yoktur · Klinik önemi
- Key effects
- Midriyazis · Bulantı
- Monitor
- Kalp hızı
Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.
Etki mekanizması
Şekil, insan 5-HT2A reseptörüne bağlı LSD'yi göstermektedir (kristal yapı).
LSD, özellikle prefrontal kortekste kortikal piramidal nöronlardaki serotonin 5-HT2A reseptörlerinde agonisttir. Bu Gq kenetli reseptörlerin aktivasyonu korteksin duyusal girdiyi süzme ve bütünleştirme biçimini bozar; bu da görsel çarpıklıklara, sinesteziye ve benlik algısının değişmesine yol açar. Ayrıca diğer serotonin ve dopamin reseptörlerine de bağlanır ve bu durum etkilerine katkıda bulunur. Birkaç günlük dozdan sonra tolerans gelişir; yoksunluk sendromu yoktur.
- LSD kortikal nöronlardaki 5-HT2A reseptörlerine bağlanır
- Gq sinyali duyusal girdinin kortikal süzülmesini değiştirir
- Görsel çarpıklıklar, yoğun duygular, değişmiş benlik algısı
- Tekrarlanan günlerden sonra tolerans; yoksunluk yok
Endikasyonlar
- Onaylı tıbbi kullanımı yoktur; psikedelikler araştırma ortamlarında incelenmektedir
- Klinik önemi: halüsinojen intoksikasyonu («kötü trip») ve halüsinojen kalıcı algı bozukluğu Halüsinojen ve dissosiyatif madde intoksikasyonu (LSD, PCP, ketamin) →
Yan etkiler
Sık
- Midriyazis, taşikardi, kan basıncında yükselme ve kızarma
- Bulantı, baş ağrısı ve hiperrefleksi
- Coşkudan korku ve paniğe kadar yoğun duygular
- Görsel çarpıklıklar ve zaman algısının kaybı
Kontrendikasyonlar
- Araştırma dışında tıbbi kullanımı yoktur
- Psikotik hastalık veya ona yatkınlık; LSD bunu açığa çıkarabilir
- Kalp hastalığı (kan basıncı ve kalp hızında artış)
Önemli etkileşimler
- SSRI'lar, MAOI'ler ve diğer serotonerjik ilaçlar
- Serotonin sendromu riski
- Uyarıcılar ve kenevir
- Daha fazla anksiyete, taşikardi ve korkutucu bir deneyim riski; kenevir flashback'leri tetikleyebilir
Neler izlenir
- Kalp hızı, kan basıncı ve vücut sıcaklığı
- Ruhsal durum ve kendine zarar verme veya yaralanma riski
- Birlikte alınan maddeleri ve deliryumun diğer nedenlerini araştırın
Gebelik ve emzirme
Gebelikte güvenlilik verisi yoktur; kullanımı önerilmez.
Hemşirelik bakımı
- Sessiz, loş ve güvenli bir odada sakin bir şekilde güven verin («talking down», sakinleştirerek konuşma)
- Hastanın yanında kalın; yaralanmaya yol açabilecek nesneleri uzaklaştırın
- Ağır ajitasyonda benzodiazepinler kullanılır; antipsikotikler deneyimi kötüleştirebilir
- Psikoz sürerse psikiyatrik izlem planlayın
Farmakokinetik
- Emilim
- Ağızdan hızlı; genellikle ağızda tutulan emdirilmiş kâğıt karelerden («blotter»)
- Metabolizma
- Karaciğer
- Etki başlangıcı ve süresi
- Etkiler bir saatten kısa sürede başlar, iki ila dört saatte doruğa ulaşır ve altı ila sekiz saat içinde azalır
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
LSD'nin halüsinojenik etkisine hangi reseptör aracılık eder?
Kortikal nöronlarda bulunan, Gq kenetli bir reseptör olan serotonin 5-HT2A reseptörü.
Bir «kötü trip»te ilk tercih yaklaşım nedir?
Güvenli ve sessiz bir ortamda sakin bir şekilde güven vermek; ağır ajitasyonda benzodiazepinler.
Halüsinojen kalıcı algı bozukluğu nedir?
Halüsinojen kullanımından çok sonra tekrarlayan görsel bozukluklar (renk çakmaları, iz bırakma, ardıl görüntüler).
İlişkili ilaçlar
İlişkili hastalıklar
← Gruba dön: Kötüye kullanılan maddeler
İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.
Kaynaklar: Psychedelic and Dissociative Drugs (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2026); Drugs A to Z (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2025).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.
