İntrapartum fetal tehlike (güven vermeyen fetal durum)

Nedir

Doğum sırasında, başlıca fetal kalp hızı paterninden elde edilen, fetusun hipoksik veya asidotik olabileceğine dair kanıt. «Fetal distres» yerine güven vermeyen fetal durum terimi tercih edilir; çünkü trase hipoksiyi düşündürür ama kanıtlamaz.

Kimleri etkiler

Anormal veya belirsiz kalp hızı paternleri doğumların azımsanmayacak bir kısmında görülür ve acil sezaryen ile operatif vajinal doğumun önde gelen endikasyonlarındandır. İntrapartum hipoksi, Latin Amerika ve diğer orta gelirli bölgelerde ölü doğum ve yenidoğan ölümünün önemli bir nedeni olmayı sürdürmektedir.

Nedenler

• Maternal: hipotansiyon (sırtüstü pozisyon, epidural), hipoksemi, ateş, ağır anemi
• Uterin: taşisistoli (çok sık kasılma, çoğunlukla oksitosinle), uterus rüptürü
• Plasental: yetmezlik (preeklampsi, gelişme kısıtlılığı, miadı geçmiş gebelik), dekolman (ablasyo plasenta)
• Göbek kordonu: bası, sarkma (prolapsus), gerçek düğüm
• Fetal: enfeksiyon, anemi, aritmi

Risk faktörleri

• Preeklampsi ve kronik hipertansiyon
• Fetal gelişme kısıtlılığı ve miadı geçmiş gebelik
• Oligohidramnios ve mekonyumlu amniyon sıvısı
• Oksitosinle indüksiyon veya doğumun hızlandırılması
• Koryoamniyonit ve maternal ateş
• Önceki sezaryen (rüptür riski)

Patofizyoloji

Her kasılma, uterin arterlerden plasentaya giden kan akımını kısa süreliğine azaltır. Sağlıklı bir fetus bunu tolere eder; ancak rezerv düşükse veya akım daha da azalırsa oksijen düzeyi düşer. Kordon basısı baroreseptörler aracılığıyla ani değişken deselerasyonlara yol açarken, uteroplasental yetmezlik kemoreseptörler aracılığıyla geç deselerasyonlar oluşturur. Uzamış hipoksi anaerobik metabolizmaya, metabolik asidoza, kalp hızı varyabilitesinin kaybına ve sonunda organ ve beyin hasarına yol açar.

Sınıflandırma

• Kategori I (normal): bazal hız 110–160 atım/dk, orta varyabilite, geç veya değişken deselerasyon yok
• Kategori II (belirsiz): kategori I veya III'e girmeyen her patern; yakın izlem ve düzeltici önlemler gerektirir
• Kategori III (anormal): tekrarlayan geç veya değişken deselerasyonlar ya da bradikardiyle birlikte varyabilite yokluğu veya sinüzoidal patern
• Deselerasyonlar: erken (baş basısı, benign), değişken (kordon basısı), geç (uteroplasental yetmezlik)

Belirti ve bulgular

• Normal bazal hızın dışında fetal taşikardi veya bradikardi
• Bazal varyabilitenin azalması veya kaybolması
• Kasılma tepesinden sonra gelen tekrarlayan geç deselerasyonlar
• Tekrarlayan veya derin değişken deselerasyonlar
• Koyu mekonyumlu amniyon sıvısı

Tanı

Klinik

Fetal kalp hızı trasesinin kasılmalarla ilişkili olarak (bazal hız, varyabilite, akselerasyonlar, deselerasyonlar) annenin durumu, doğumun ilerleyişi ve risk faktörleri bağlamında yorumlanması. Düşük riskli doğumda aralıklı oskültasyon, risk daha yüksek olduğunda sürekli kardiyotokografi kullanılır.

Tetkikler

Fetal saçlı deri stimülasyonu (yanıt olarak akselerasyon görülmesi güven vericidir); olanak varsa pH veya laktat için fetal saçlı deri kan örneklemesi; asidozu doğrulamak için doğumdan sonra göbek kordonu kan gazları.

Görüntüleme

Gerektiğinde fetal kalp aktivitesini, pozisyonu ve amniyon sıvısını değerlendirmek için yatak başı ultrason.

Ayırıcı tanı

• Fetal kalp yerine maternal kalp hızının kaydedilmesi
• Fetal uyku döngüsü (geçici olarak azalmış varyabilite)
• Opioidler gibi maternal ilaçların etkileri
• Fetal aritmi
• Baş basısına bağlı benign erken deselerasyonlar

Tedavinin amacı

İntrauterin resüsitasyonla nedeni saptamak ve düzeltmek; trase düzelmezse veya kategori III ise en güvenli yoldan hızla doğurtmak.

Tedavi

Akut dönem

İntrauterin resüsitasyon: anneyi sol yanına çevirin, intravenöz sıvı bolusu verin, hipotansiyonu tedavi edin ve anne hipoksemikse oksijen verin.

Akut dönem

Oksitosini durdurun veya azaltın; taşisistoli için tokolitik verin.

Girişim

Kordon sarkmasını veya hızlı inişi dışlamak için vajinal muayene; seçilmiş koşullarda tekrarlayan değişken deselerasyonlar için amniyoinfüzyon.

Cerrahi

Patern sürerse veya kategori III ise operatif vajinal doğum ya da sezaryenle hızlandırılmış doğum.

İzlem

Hemşirelik: sürekli izlem; trasenin, maternal pozisyonun ve vital bulguların kaydedilmesi ve üst basamağa bildirilmesi; doğumda yenidoğan resüsitasyon ekibi ve kordon kan gazları.

Komplikasyonlar

• Doğumda metabolik asidoz
• Hipoksik-iskemik ensefalopati, nöbetler, serebral palsi
• Mekonyum aspirasyon sendromu
• Ölü doğum veya yenidoğan ölümü
• Anne için daha yüksek operatif doğum oranları

Prognoz

Anormal trasesi olan bebeklerin çoğu sağlıklı doğar; çünkü trasenin asidoz için duyarlılığı yüksek, özgüllüğü düşüktür. Uzamış ve düzeltilmemiş hipoksi kalıcı beyin hasarı veya ölüm riski taşır.

Korunma

• Riske göre uygun fetal izlem
• Dikkatli oksitosin kullanımı ve taşisistoliden kaçınma
• Sırtüstü pozisyondan kaçınma ve maternal hipotansiyonun tedavisi
• Gelişme kısıtlılığının ve preeklampsinin antenatal saptanması

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

İlgili hastalıklar

• Göbek kordonu sarkması
• Plasenta dekolmanı (ablasyo plasenta)
• Uterus rüptürü
• Fetal gelişme kısıtlılığı
• Koryoamniyonit (intraamniyotik enfeksiyon)
• Preeklampsi
• Perinatal asfiksi ve hipoksik-iskemik ensefalopati

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Fetal Monitoring During Labor and Delivery (MSD Manual Professional Edition, 2024); Non-reassuring fetal status: Case definition & guidelines for data collection, analysis, and presentation of immunization safety data (Vaccine (Brighton Collaboration), via PubMed Central, 2016).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.