Göbek kordonu sarkması
Kordon sarkmasında su geldikten sonra göbek kordonu bebeğin önüne kayar ve sıkışarak bebeğin oksijenini keser. Acil bir durumdur.
Nedir
Membranlar yırtıldıktan sonra göbek kordonunun önde gelen kısmın yanına (gizli) veya önüne (aşikâr) inmesi; böylece kordon sıkışır veya spazma girer ve fetüsün oksijen kaynağı azalır.
Kimleri etkiler
Seyrektir; kabaca 1000 doğumda 1 ile 6 arasında görülür, ancak çoğunlukla doğumdaki gecikmeyle ilişkili önemli perinatal morbidite ve mortaliteyle seyreder. Hastane dışında ve acil sezaryenin hızla yapılamadığı yerlerde sonuçlar daha kötüdür.
Nedenler
- Önde gelen kısım pelvisi doldurmadığında membran rüptürü
- Malprezentasyon: makat (özellikle ayak geliş), transvers veya oblik duruş
- İyatrojenik: önde gelen kısım yüksekteyken amniyotomi, rotasyon veya versiyon manevraları
Risk faktörleri
- Makat veya transvers duruş, değişken duruş
- Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı
- Polihidramniyos
- Çoğul gebelik (özellikle ikinci ikiz)
- Multiparite ve yüksekte, angaje olmamış önde gelen kısım
- Uzun göbek kordonu veya aşağı yerleşimli plasenta
Patofizyoloji
Kordon önde gelen kısmın altında veya yanında yer aldığında kasılmalar ve fetüsün inişi onu pelvise veya servikse doğru bastırır. İnce duvarlı umbilikal venin, ardından arterlerin sıkışması ile soğuk ve ellemeye bağlı vazospazm fetal kan akımını azaltır; bu da hipoksemi, bradikardi ve hızla giderilmezse asidoz ve hipoksik-iskemik beyin hasarına yol açar.
Sınıflandırma
- Aşikâr sarkma: kordon önde gelen kısmın önünde, vajinada veya daha dışarıda görülür ya da ele gelir
- Gizli sarkma: kordon önde gelen kısmın yanındadır, ele gelmez; fetal kalp hızından şüphelenilir
- Kordon prezentasyonu (funik): membranlar sağlamken kordonun önde gelen kısmın altında olması
Belirti ve bulgular
- Vulvada görülen veya muayenede vajinada ele gelen kordon
- Membranlar yırtıldıktan hemen sonra ani fetal bradikardi veya derin değişken deselerasyonlar
- Anne vajinada bir şey hissedebilir
Tanı
- Klinik
- Klinik: özellikle spontan veya yapay membran rüptüründen hemen sonra anormal fetal kalp hızı varken yapılan vajinal muayenede kordonun görülmesi veya ele gelmesi.
- Tetkikler
- Sürekli fetal kalp hızı izlemi değişken deselerasyonları veya bradikardiyi gösterir. Doğumdan sonra kordon kan gazları asidozun derecesini belgeler.
- Görüntüleme
- Ultrasonografi membranlar yırtılmadan önce kordon prezentasyonunu gösterebilir, ancak sarkma gerçekleştikten sonra doğum görüntüleme için geciktirilmemelidir.
Ayırıcı tanı
- Akut fetal bradikardinin diğer nedenleri: dekolman plasenta, uterus rüptürü, annede hipotansiyon
- Uterus taşisistolisi
- Vasa previa rüptürü (fetal tehlikeyle birlikte kanama)
- Sarkma olmadan boyna dolanmış kordonun sıkışması
Tedavinin amacı
Vajinal doğum çok yakın değilse, kordon üzerindeki basıyı hemen kaldırmak ve bebeği güvenli olabildiğince hızlı, genellikle acil sezaryenle doğurtmak.
Tedavi
- Akut dönem
- Yardım çağırın; muayene eden kişi elini vajinada tutarak önde gelen kısmı kordondan uzaklaştırır; anneyi diz-göğüs pozisyonuna veya dik Trendelenburg pozisyonuna alın; oksitosini durdurun.
- Akut dönem
- Kordonu ellemekten kaçının; vajinanın dışındaysa geri itmek yerine nazikçe yerinde tutun veya ılık, nemli gazlı bezle örtün.
- Girişim
- Sonda aracılığıyla mesanenin serum fizyolojikle doldurulması, sevk sırasında veya sezaryene hazırlanırken önde gelen kısmı yukarı kaldırabilir; bir tokolitik kasılmaları azaltabilir.
- Cerrahi
- Acil (kategori 1) sezaryen; serviks tam açıksa ve doğum çok yakınsa operatif vajinal doğum.
- İzlem
- Doğuma kadar sürekli fetal izlem; yenidoğan canlandırma ekibinin hazır bulunması; kordon kan gazları ve hipoksik-iskemik ensefalopati açısından değerlendirme.
Komplikasyonlar
- Fetal hipoksi ve metabolik asidoz
- Hipoksik-iskemik ensefalopati ve serebral palsi
- Ölü doğum veya yenidoğan ölümü
- Acil cerrahinin veya hızlı aletli doğumun anneye yönelik riskleri
Prognoz
Hastanede tanıdan doğuma kadar geçen süre kısa olduğunda bebeklerin çoğu hasarsız hayatta kalır. Uzun gecikme, hastane dışında sarkma, prematürite ve düşük doğum ağırlığıyla prognoz kötüleşir.
Korunma
- Önde gelen kısım yüksekte veya angaje değilken amniyotomiden kaçının
- Riskli kadınlarda membran rüptüründen hemen sonra vajinal muayene
- Değişken veya transvers duruşta terme yakın hastaneye yatış
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Membran rüptüründen hemen sonra hangi fetal kalp hızı bulgusu kordon sarkmasını düşündürür?
Ani bradikardi veya ağır değişken deselerasyonlar.
Aşikâr kordon sarkmasında hemen uygulanacak elle manevra nedir?
Vajinadaki bir elle önde gelen kısmı kordondan uzaklaştırmak ve doğuma kadar öyle tutmak.
Hangi anne pozisyonları kordon basısını azaltmaya yardımcı olur?
Diz-göğüs pozisyonu veya dik Trendelenburg (baş aşağı).
Sarkmış kordon uterusa geri itilmeli midir?
Hayır. Mümkün olduğunca az ellenmeli, ılık ve nemli tutulmalıdır; tedavi doğumdur.
Kordon sarkmasının iki önemli risk faktörü nedir?
Malprezentasyon (makat, transvers duruş) ve polihidramniyos; ayrıca prematürite ve çoğul gebelik.
İlgili hastalıklar
- Erken membran rüptürü (EMR ve PEMR)
- Makat geliş ve diğer anormal prezentasyonlar
- Çoğul gebelik ve ikizden ikize transfüzyon sendromu
- Amniyon sıvısı bozuklukları (polihidramnios, oligohidramnios)
- Erken doğum eylemi ve erken doğum
- İntrapartum fetal tehlike (güven vermeyen fetal durum)
- Perinatal asfiksi ve hipoksik-iskemik ensefalopati
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Umbilical Cord Prolapse (MSD Manual Professional Edition, 2024); Fetal Monitoring During Labor and Delivery (MSD Manual Professional Edition, 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.