Alprazolam
Benzodiazepinler
Benzodiazepinler
Panik bozukluk ve anksiyetede kullanılan bir triazolobenzodiazepin. Dozlar arası anksiyete, bağımlılık ve yoksunluk özellikle önemli sorunlardır.
Hızlı bilgi
- Group
- Benzodiazepinler
- Target
- GABA-A reseptörü, benzodiazepin bölgesi
- Used for
- Yaygın anksiyete bozukluğu
- Key effects
- Uyuşukluk ve sersemlik hissi · Koordinasyon bozukluğu
- Monitor
- Yanlış kullanım
- ATC
- N05BA12
Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.
Etki mekanizması
Şekil, alprazolamın kendisini GABA ile birlikte insan GABA-A reseptörüne (α1β3γ2L) bağlı olarak gösterir.
Alprazolam GABA-A reseptörünün benzodiazepin bölgesine bağlanır ve GABA'nın klorür kanalını daha sık açmasını sağlar; anksiyeteyi ve panik ataklarını azaltır. CYP3A4 tarafından yıkıldığından güçlü CYP3A inhibitörleri düzeylerini belirgin şekilde yükseltir.
- GABA-A reseptörünün benzodiazepin bölgesine bağlanır
- GABA klorür kanalını daha sık açar
- Korku devreleri baskılanır: panik atakları azalır
Endikasyonlar
- Agorafobili veya agorafobisiz panik bozukluk Panik bozukluk →
- Yaygın anksiyete bozukluğu (kısa süreli) Yaygın anksiyete bozukluğu →
Yan etkiler
Sık
- Uyuşukluk ve sersemlik hissi
- Koordinasyon bozukluğu
- Bellek sorunları
- Panik bozuklukta dozlar arasında veya sabah erken saatlerde anksiyete
Kontrendikasyonlar
- Benzodiazepinlere aşırı duyarlılık
- Ketokonazol veya itrakonazol gibi güçlü CYP3A inhibitörleriyle birlikte kullanım
Önemli etkileşimler
- Opioidler
- Derin sedasyon, solunum depresyonu, koma ve ölüm
- Alkol ve diğer merkezi sinir sistemi depresanları
- Sedasyon ve solunum depresyonunda aditif artış
- Güçlü CYP3A inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol)
- Alprazolam düzeyleri çok yükselir: kontrendikedir
- CYP3A indükleyicileri (karbamazepin, fenitoin)
- Alprazolam düzeyleri düşer
- Digoksin
- Digoksin düzeyleri yükselebilir
Neler izlenir
- Özellikle opioidlerle birlikte sedasyon ve solunum
- Yanlış kullanım, doz artırma veya erken reçete yenileme belirtileri
- Doz azaltma sırasında yoksunluk belirtileri
Uygulama ve güvenlik
- Ağızdan verilir; hemen salımlı ve uzatılmış salımlı tabletler birbirinin yerine kullanılamaz
- Kontrollü ilaç: güvenli şekilde saklanır ve sayılır
- Kesilirken dozu kademeli olarak azaltılır
Gebelik ve emzirme
Gebeliğin geç döneminde kullanımı yenidoğanda sedasyona ve yoksunluk belirtilerine yol açabilir; bebek doğumdan sonra izlenir.
Hemşirelik bakımı
- Her dozdan önce uyanıklık düzeyini, solunum hızını ve oksijen satürasyonunu kontrol edin
- Opioidler, alkol ve diğer sedatifler hakkında soru sorun
- Özellikle yaşlı erişkinlerde düşmeleri önleyin (dengesizlik, konfüzyon)
- Araç kullanmamayı, alkol almamayı ve ilacı aniden kesmemeyi öğretin
- Greyfurttan kaçınmayı ve diğer yeni ilaçları bildirmeyi öğretin (CYP3A)
Farmakokinetik
- Emilim
- Ağızdan alınan dozdan yaklaşık 1–2 saat sonra doruk
- Metabolizma
- CYP3A4 ile 4-hidroksi- ve alfa-hidroksialprazolama
- Yarılanma ömrü
- Ortalama yaklaşık 11 saat, geniş değişkenlikle
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Hangi antifungaller alprazolamla kontrendikedir ve neden?
Ketokonazol ve itrakonazol: CYP3A4'ü bloke eder ve alprazolam düzeylerini belirgin şekilde yükseltirler.
Alprazolamla dozlar arası anksiyete nedir?
Panik bozuklukta, düzeyler düştükçe sabah erken saatlerde veya dozlar arasında ortaya çıkan anksiyete.
Alprazolam dozunun hızla azaltılması neye yol açabilir?
Nöbetler dahil yoksunluk reaksiyonlarına.
İlişkili ilaçlar
İlişkili hastalıklar
İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.
Kaynaklar: DailyMed - ALPRAZOLAM tablet (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); ATCDDD - ATC/DDD Index (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); 6HUO: CryoEM structure of human full-length heteromeric alpha1beta3gamma2L GABA(A)R in complex with alprazolam (Xanax), GABA and megabody Mb38. (RCSB Protein Data Bank, 2019).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.