Akut interstisyel nefrit
Akut interstisyel nefrit, böbrek tübülleri çevresindeki iltihaptır; genellikle bir ilaca alerjik reaksiyondur ve böbrek hasarının geri dönüşlü bir nedenidir.
Nedir
Böbrek interstisyumu ve tübüllerinin, çoğunlukla bir ilaca alerjik (aşırı duyarlılık) reaksiyon sonucu gelişen ve akut böbrek hasarına yol açan iltihabı ve şişmesidir. Hastanede yatan hastalarda açıklanamayan akut böbrek hasarının kayda değer bir bölümünü oluşturur.
Kimleri etkiler
Akut böbrek hasarı nedeniyle yapılan böbrek biyopsilerinin yaklaşık %10–15'inde saptanır. Olguların yaklaşık üçte ikisi veya daha fazlası ilaçlara bağlıdır ve birçok ilaç kullanan yaşlı erişkinlerde daha sıktır. Enfeksiyonla ilişkili ve otoimmün formlar da görülür; Latin Amerika'da leptospiroz ve diğer enfeksiyonlar da düşünülmesi gereken ek nedenlerdir.
Nedenler
- İlaçlar (olguların çoğu): beta-laktam antibiyotikler, sülfonamidler, florokinolonlar, rifampisin, NSAİİ, proton pompası inhibitörleri, allopurinol, diüretikler, bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri
- Enfeksiyonlar: bakteriyel (streptokoklar, Legionella, leptospiroz), viral (CMV, EBV, hantavirüs), tüberküloz
- Sistemik hastalık: sarkoidoz, Sjögren hastalığı, lupus, IgG4 ilişkili hastalık
- TINU sendromu (üveitle birlikte tübülointerstisyel nefrit)
Risk faktörleri
- İleri yaş ve çoklu ilaç kullanımı
- Yeni bir antibiyotik, NSAİİ veya proton pompası inhibitörüne yakın zamanda başlanması
- Aynı ilaç grubuna karşı önceki reaksiyon
- Otoimmün veya granülomatöz hastalık
Patofizyoloji
Bir ilaç veya metaboliti tübüler bileşenlere bağlanır ya da hapten olarak davranır ve T hücre aracılı bir immün reaksiyonu tetikler. Lenfositler, makrofajlar ve sıklıkla eozinofiller interstisyumu infiltre ederek filtrasyonu ve tübüler işlevi azaltan ödem ve tübülite yol açar. Tetikleyici sürerse iltihap, kalıcı işlev kaybıyla birlikte interstisyel fibrozis ve tübüler atrofiye dönüşür.
Sınıflandırma
- Nedene göre: ilaca bağlı, enfeksiyonla ilişkili, otoimmün veya sistemik, idiyopatik
- Akut ve kronik tübülointerstisyel nefrit
Belirti ve bulgular
- Sıklıkla nonspesifiktir: halsizlik, bulantı, rutin tetkiklerde saptanan kreatinin yükselmesi
- Ateş
- Cilt döküntüsü
- Eklem ağrısı
- Şişmiş böbreklere bağlı yan ağrısı
- İdrar çıkışında değişiklik (sıklıkla normal, bazen azalmış)
- Ateş, döküntü ve eozinofiliden oluşan klasik triad yalnızca bir azınlıkta görülür
Tanı
- Klinik
- Bir ilaca başlandıktan günler ila haftalar sonra akut böbrek hasarı (NSAİİ veya proton pompası inhibitörleriyle aylar sonra ortaya çıkabilir); ayrıntılı ilaç öyküsü.
- Tetkikler
- Yükselen kreatinin; steril piyüri, lökosit silendirleri, hafif proteinüri ve bazen hematüri gösteren idrar tahlili; bazılarında periferik eozinofili; idrar eozinofillerinin değeri sınırlıdır. Böbrek biyopsisi tübülit ve eozinofillerle birlikte interstisyel iltihap ve ödemi doğrular; neden belirsiz olduğunda veya ilaç kesildikten sonra düzelme olmadığında düşünülür.
- Görüntüleme
- Obstrüksiyonu dışlamak için böbrek ultrasonografisi (böbrekler normal ya da büyümüş ve ekojenik olabilir); galyum sintigrafisi nadiren kullanılır.
Ayırıcı tanı
- Akut tübüler nekroz (çamur kahverengi silendirler, iskemik veya toksik hasar)
- Prerenal akut böbrek hasarı
- Hızlı ilerleyen glomerülonefrit
- Akut piyelonefrit
- Ateroembolik böbrek hastalığı
Tedavinin amacı
Tetikleyiciyi hemen ortadan kaldırmak, böbrek işlevini desteklemek ve kalıcı fibrozisi önlemek için iltihabı azaltmak.
Tedavi
- Akut dönem
- Anahtar adım, şüphelenilen ilacın olabildiğince erken kesilmesi veya enfeksiyonun tedavisidir; reaksiyon alerji olarak kaydedilir.
- Medikal
- İlaç kesildikten sonraki birkaç gün içinde böbrek işlevi düzelmediğinde veya hasar ağır olduğunda sıklıkla glukokortikoidler kullanılır; ideal olarak erken dönemde.
- Girişim
- Ağır akut böbrek hasarı, hiperkalemi, asidoz veya sıvı yüklenmesinde geçici diyaliz.
- İzlem
- İzlem ve hemşirelik bakımı: kreatinin, elektrolitler, alınan-çıkarılan sıvı, günlük tartı; diğer nefrotoksinlerden kaçınma ve ilaç alerjisinin kayda geçirilmesi.
Komplikasyonlar
- Diyaliz gerektiren akut böbrek hasarı
- İnterstisyel fibrozise bağlı kronik böbrek hastalığı
- Hiperkalemi ve metabolik asidoz
- İlaca yeniden başlanırsa nüks
Prognoz
İlaç erken kesildiğinde genellikle iyidir: hastaların çoğu haftalar içinde böbrek işlevlerinin büyük kısmını geri kazanır. Daha uzun maruziyet, tanıda gecikme ve biyopside fibrozis, eksik iyileşmeyi ve kronik böbrek hastalığını öngörür.
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Akut interstisyel nefritin en sık nedeni nedir?
İlaçlar, özellikle beta-laktam antibiyotikler, NSAİİ ve proton pompası inhibitörleri.
Hangi klasik triad ilaca bağlı akut interstisyel nefriti düşündürür?
Ateş, döküntü ve eozinofili; ancak hastaların yalnızca bir azınlığında görülür.
Akut interstisyel nefrit için hangi idrar bulgusu tipiktir?
Lökosit silendirleriyle birlikte steril piyüri.
İlaca bağlı akut interstisyel nefritin yönetiminde en önemli ilk adım nedir?
Sorumlu ilacın kesilmesi.
İlgili hastalıklar
- Akut böbrek hasarı
- Kutanöz ilaç reaksiyonları ve DRESS
- Sarkoidoz
- Sjögren hastalığı
- Akut piyelonefrit
- Kronik böbrek hastalığı
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Interstitial nephritis: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

