Schistosoma mansoni / S. haematobium / S. japonicum

Özet bilgi

Şekil

Erkek dişiyi jinekoforik kanalında tutar; çiftler venlerde yaşar

Aile

Schistosomatidae

Tip

Ayrı cinsiyetli kan trematodu

Boyut

Erişkinler 1–2 cm

Morfoloji

• S. mansoni: belirgin lateral dikenli büyük yumurta.
• S. haematobium: terminal dikenli büyük yumurta.
• S. japonicum: küçük, belirsiz dikenli, daha yuvarlak yumurta.

Bulaş

• Serker içeren tatlı suyla deri teması: yüzme, balık tutma, çamaşır yıkama, sulama.
• Tuzlu suyla ya da kişiden kişiye bulaşmaz.

Rezervuar: İnsan (S. mansoni, S. haematobium); S. japonicum için evcil ve yabani hayvanlar; Ara konak olarak tatlı su salyangozları (Biomphalaria, Bulinus, Oncomelania)

İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

• Standart

Yaşam döngüsü

1. Yumurtalar dışkıyla (S. mansoni, S. japonicum) ya da idrarla (S. haematobium) atılır ve tatlı suda açılır.
2. Mirasidyum belirli bir salyangozu enfekte eder ve iki kuşak sporokist aracılığıyla çoğalır.
3. Salyangoz, sudaki kişilerin derisini delen serkerler salar.
4. Kuyruklarını atarlar (şistozomül) ve kanla akciğere ve karaciğere giderek orada olgunlaşırlar.
5. Çiftler mezenterik venlere (mansoni, japonicum) ya da vezikal pleksusa (haematobium) göç eder.
6. Yumurtlarlar: bazı yumurtalar bağırsağa ya da mesaneye geçer; diğerleri dokuda hapsolur ve granülom oluşturur.

Virülans faktörleri

• Hastalığa erişkinler değil, dokuda hapsolan yumurtalar yol açar: granülomlar ve fibroz.
• Periportal fibroz → karaciğer işlevi korunmuş presinüzoidal portal hipertansiyon.
• Mesane: hematüri, fibroz, obstrüktif üropati ve skuamöz hücreli karsinom.
• HIV riskini artıran kadın genital şistozomiyazı.

Yol açtığı hastalıklar

• İntestinal, hepatosplenik ya da ürogenital şistozomiyaz Şistozomiyaz →
• Periportal fibroza bağlı varislerle presinüzoidal portal hipertansiyon (S. mansoni, S. japonicum) Portal hipertansiyon →
• Mesanenin skuamöz hücreli karsinomu (S. haematobium) Mesane kanseri →

Klinik tablo

• Yüzmeden saatler ya da günler sonra serker dermatiti.
• Akut şistozomiyaz: haftalar sonra ateş, öksürük, ürtiker ve eozinofili.
• Hepatosplenomegali ve kanayan özofagus varisleri.
• Ürogenital formda terminal hematüri.

Tanı

• Dışkıda (Kato-Katz) ya da idrarda (öğle saatinde alınan örneğin filtrasyonu) yumurtalar; örnekler tekrarlanır.
• Örnekler negatifse rektal ya da mesane biyopsisi.
• Yumurta saptanamayan gezginlerde seroloji.
• Ultrasonografi: periportal fibroz.

Tedavi

Tüm türler için seçilecek ilaç prazikuanteldir.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

• Prazikuantel

Korunma

• Endemik bölgelerde tatlı suyla temastan kaçınmak.
• Dışkı ve idrarın suya ulaşmaması için sanitasyon.
• Salyangoz kontrolü.
• Endemik topluluklarda düzenli toplu prazikuantel uygulaması.

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

İlişkili

• Fasciola hepatica
• Paragonimus spp.
• Clonorchis sinensis / Opisthorchis spp.

İlişkili hastalıklar

• Şistozomiyaz
• Portal hipertansiyon
• Mesane kanseri

← Gruba dön: Trematodlar (kelebekler)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: CDC - DPDx - Schistosomiasis Infection (CDC, 2024); Schistosomiasis (WHO, 2026).

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.