Durgical
TR
Uygulama

Tropikal sprue

Tropikal sprue, tropiklerde yaşayan veya oraları ziyaret edenlerde uzun süren ishal ve besinlerin kötü emilimidir. Folik asit ve antibiyotiklere yanıt verir.

Güncellendi

Nedir

Tropikal bölgelerde yaşayanları veya buralarda uzun süre kalan ziyaretçileri etkileyen, diğer malabsorpsiyon nedenleri dışlandıktan sonra kronik ishal, kilo kaybı ve folat ile B12 vitamini eksiklikleriyle seyreden, ince bağırsağın edinsel bir malabsorpsiyon sendromu.

Kimleri etkiler

Başlıca Karayipler, Hindistan ve Güneydoğu Asya'da ve Güney Amerika'nın Kolombiya'ya yakın kuzey bölgeleri de dahil olmak üzere bazı kesimlerinde tanımlanmıştır; tropiklerde aylar geçirdikten sonra gezginlerde ve askeri personelde ortaya çıkabilir. Sanitasyon iyileştikçe daha seyrek görülür hâle gelmiştir ve Kolombiya'da paraziter enfeksiyonlar ve çölyak hastalığı yanında bir dışlama tanısıdır. Belirtiler tropiklerden ayrıldıktan yıllar sonra bile başlayabilir.

Nedenler

  • Nedeni tam olarak bilinmemektedir; salgınlar ve antibiyotiklere yanıt nedeniyle enfeksiyöz bir kökenden güçlü biçimde şüphelenilmektedir
  • Akut gastroenteritten sonra ince bağırsağın enterik bakterilerle kalıcı kolonizasyonu (aşırı çoğalma)
  • Enterositlere daha fazla zarar veren ve hastalığı sürdüren folat eksikliği
  • Çevresel ve beslenmeyle ilgili etkenler

Risk faktörleri

  • Tropikal bölgelerde yaşama veya uzun süre (birkaç aydan fazla) kalma
  • Tropiklerde bulunurken geçirilen akut enfeksiyöz ishal atağı
  • Yetersiz sanitasyon ve kontamine su
  • Önceden var olan kötü beslenme

Patofizyoloji

Enterik bir enfeksiyon veya bakteriyel aşırı çoğalma jejunum ve ileum mukozasına zarar vererek tüm ince bağırsak boyunca kısmi villus küntleşmesi, kript uzaması ve inflamasyon oluşturur. Emilim yüzeyi ve fırçamsı kenar enzimleri kaybolur; böylece yağ, D-ksiloz, folat (jejunum) ve B12 vitamini (ileum) kötü emilir. Folat eksikliği ise enterositlerin yenilenmesini yavaşlatarak bir kısır döngü ve megaloblastik anemi oluşturur.

Sınıflandırma

  • Akut: akut ishalli bir hastalıkla başlar, ziyaretçilerde sıktır
  • Kronik: aylar ile yıllar süren malabsorpsiyon, yerleşik halkta daha tipiktir, sıklıkla megaloblastik anemiyle başvurur

Belirti ve bulgular

  • Sıklıkla yağlı olan ve yağlı yiyeceklerle kötüleşen kronik ishal (steatore)
  • Karın krampları, şişkinlik ve gaz
  • Kilo kaybı ve yorgunluk
  • Ağrılı kırmızı dil (glossit) ve angüler şeilit
  • Anemiye bağlı solukluk
  • Düşük proteine bağlı bacak ödemi
  • Uzun süreli hastalıkta B12 vitamini eksikliğine bağlı uyuşma veya karıncalanma

Tanı

Klinik
Tropiklerde yaşayan veya uzun süre kalmış birinde malabsorpsiyonla birlikte kronik ishalde düşünülür; enfeksiyonlar, çölyak hastalığı ve diğer nedenler dışlandıktan sonra konulan bir dışlama tanısıdır.
Tetkikler
Tam kan sayımı (makrositer megaloblastik anemi), düşük folat ve B12, düşük demir, albümin ve D vitamini; dışkıda yağ ve anormal D-ksiloz testi malabsorpsiyonu doğrular; diğer nedenleri dışlamak için dışkıda parazit incelemesi (özellikle Giardia) ve çölyak serolojisi. Endoskopide duodenum veya jejunum biyopsisi, çölyak hastalığındakinden daha hafif, inflamasyonla birlikte kısmi villus atrofisi gösterir.
Görüntüleme
Baryumlu ince bağırsak incelemesi kalınlaşmış kıvrımlar ve genişlemiş anslar gösterebilir; esas olarak diğer hastalıkları dışlamak için kullanılır.

Ayırıcı tanı

  • Çölyak hastalığı
  • Giardiyaz ve diğer bağırsak parazitleri (Strongyloides, Cryptosporidium, Cystoisospora)
  • İnce bağırsakta bakteriyel aşırı çoğalma
  • Whipple hastalığı
  • Crohn hastalığı
  • HIV enteropatisi
  • Genellikle subklinik seyreden çevresel (tropikal) enteropati

Tedavinin amacı

Hidrasyonu ve beslenmeyi yeniden sağlamak, folat ve B12 eksikliğini düzeltmek ve mukozanın iyileşebilmesi için bağırsak enfeksiyonunu temizlemek.

Tedavi

Akut dönem
Dehidrate hastalarda sıvı ve elektrolit replasmanı.
Medikal
Anemiyi, iştahı ve bağırsak mukozasını hızla düzelten folik asit replasmanı; gerektiğinde B12 vitamini ve demir.
Medikal
Uzun süreli (aylarca süren) oral tetrasiklin veya trimetoprim-sülfametoksazol kürü; tetrasiklinler, gelişmekte olan dişleri boyadığı için küçük çocuklarda ve gebelikte kullanılmaz.
İzlem
Kilo, ishal, kan sayımı ve vitamin düzeylerinin izlenmesi; hemşirelik bakımı sıvı dengesini, günlük tartıyı ve cilt bakımını kapsar.

Komplikasyonlar

  • Folat ve B12 eksikliğine bağlı megaloblastik anemi
  • B12 eksikliğine bağlı nöropati
  • Ağır malnütrisyon ve hipoalbüminemi
  • Çocuklarda büyüme ve kemik olgunlaşmasında gecikme
  • Yağda çözünen vitaminlerin eksikliği (kemik kaybı, kanama eğilimi)

Prognoz

Tedaviyle iyidir: hastaların çoğu folat ve antibiyotiklerle aylar içinde iyileşir. Özellikle kişi tropiklerde kalırsa veya oraya dönerse nüks mümkündür.

Korunma

  • Tropikal bölgelerde güvenli içme suyu ve gıda hijyeni
  • Tropiklere seyahat veya oralarda yaşama sonrasında süren ishalin erken değerlendirilmesi

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Tropikal sprue tedavisinin temelini hangi iki tedavi oluşturur?

Folik asit replasmanı ve uzun süreli bir antibiyotik kürü, klasik olarak tetrasiklin.

Tropikal sprue için tipik olan anemi türü hangisidir?

Folat ve B12 vitamini eksikliğine bağlı megaloblastik (makrositer) anemi.

Tropikal sprue, tutulum yeri ve tedaviye yanıt açısından çölyak hastalığından nasıl ayrılır?

İleum dahil tüm ince bağırsağı tutar ve glutensiz diyete değil, antibiyotiklere ve folata yanıt verir.

Tropikal malabsorpsiyonda önce hangi paraziter enfeksiyon dışlanmalıdır?

Dışkı incelemesiyle giardiyaz; Strongyloides gibi diğer parazitler de dışlanmalıdır.

Fizyolojide

İlgili hastalıklar

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Tropical sprue (MedlinePlus Medical Encyclopedia (U.S. National Library of Medicine), 2025); Tropical Sprue (National Organization for Rare Disorders (NORD), 2009).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.