Vasa previa
Bebeğin korumasız kan damarları serviksin üzerindeki zarlardan geçer. Su kesesi açılınca yırtılırlarsa bebek dakikalar içinde kan kaybından ölebilir.
Nedir
Göbek kordonu veya plasenta dokusuyla korunmayan fetal kan damarlarının, iç serviks ağzının üzerinden veya çok yakınından (yaklaşık 2 cm içinde) membranlar boyunca seyrettiği durum. Membranlar yırtıldığında veya serviks açıldığında bu damarlar yırtılabilir ve kanayan kan fetal kandır.
Kimleri etkiler
Seyrektir: yaklaşık 1.200 ila 2.500 doğumda 1; in vitro fertilizasyondan sonra çok daha sıktır. Doğum öncesi tanı konmazsa fetal mortalite yaklaşık %60'a ulaşabilir; doğum öncesi tanı ve planlı sezaryenle bebeklerin çoğu hayatta kalır. Latin Amerika'daki birçok merkez artık rutin anatomi ultrasonunda kordon insersiyonuna bakmaktadır.
Nedenler
- Velamentöz kordon insersiyonu: kordon membranlara yerleşir ve damarlar plasentaya korumasız ilerler (tip I)
- Serviksin üzerinden geçen bağlantı damarları olan bilobe veya suksentüriat loblu plasenta (tip II)
- Aşağı yerleşimli plasentanın yukarı göçünden sonra serviks üzerinden geçen damarlar
Risk faktörleri
- Velamentöz kordon insersiyonu
- Bilobe, multilobe veya suksentüriat plasenta
- İkinci trimesterde aşağı yerleşimli plasenta veya plasenta previa
- İn vitro fertilizasyon
- Çoğul gebelik
- Önceki uterus cerrahisi veya sezaryen
Patofizyoloji
Membranlardaki damarlar kordonun koruyucu Wharton jelinden yoksundur. Membranlar kendiliğinden veya yapay olarak yırtıldığında ya da doğum eyleminde gerildiğinde bir damar yırtılabilir. Fetusun toplam kan hacmi küçüktür; bu nedenle ılımlı bir kayıp bile hızlı fetal anemiye, bradikardiye ve ölüme yol açar. Damarlar prezente kısım tarafından da sıkıştırılabilir ve kanama olmadan fetal hipoksiye neden olabilir.
Sınıflandırma
- Tip I: velamentöz kordon insersiyonuyla ilişkili
- Tip II: bilobe veya suksentüriat plasentanın lobları arasındaki damarlar
Belirti ve bulgular
- Rüptürden önce genellikle belirti yoktur (ultrasonda saptanır)
- Membran rüptürü sırasında veya hemen sonrasında ağrısız vajinal kanama
- Fetal kalp hızı değişiklikleri: ani bradikardi veya sinüzoidal patern
- Kaybedilen kan fetal olduğu için anne hemodinamik olarak stabildir
Tanı
- Klinik
- İdeal olarak doğum eyleminden önce ultrasonla tanı konur. Doğum eyleminde, anne stabil kalırken membran rüptüründe ani fetal distresle birlikte ağrısız kanama ortaya çıktığında düşünülmelidir.
- Tetkikler
- Vajinal kanda fetal hemoglobin testleri vardır; ancak acil bir doğumda bunlar beklenmemelidir. Doğumdan sonra transfüzyona yol göstermek için yenidoğan hemoglobini.
- Görüntüleme
- İç serviks ağzının üzerinden veya yakınından geçen, fetal (umbilikal arteriyel) dalga formu gösteren sabit fetal damarları gösteren renkli Doppler'li transvajinal ultrason; damarlar, funik prezentasyondan farklı olarak pozisyon değişikliğiyle yer değiştirmez. Kordon insersiyonu ikinci trimester taramasında kontrol edilmelidir.
Ayırıcı tanı
- Plasenta previa
- Plasenta dekolmanı
- Servikal kanama veya kanlı nişan
- Funik (kordon) prezentasyon
- Uterus rüptürü
Tedavinin amacı
Prematürite risklerini damar rüptürü riskiyle dengeleyerek bebeği membranlar yırtılmadan önce sezaryenle doğurtmak ve kanama olursa dakikalar içinde müdahale etmek.
Tedavi
- İzlem
- Doğum öncesi tanıdan sonra: üçüncü trimesterden itibaren fetal izlem, uyarı belirtileri konusunda eğitim ve yakın gözlem için sıklıkla 30–34. haftalar civarında hastaneye yatış.
- Medikal
- Planlı erken doğumdan önce veya kanama olursa fetal akciğer matürasyonu için antenatal kortikosteroidler.
- Cerrahi
- Doğum eyleminden önce, genellikle 34–37. haftalar civarında planlı sezaryen; membranlar yırtılırsa, kanama olursa veya fetal kalp hızı güven vermiyorsa acil sezaryen.
- Akut dönem
- Doğumda yenidoğanın resüsitasyonuna ve kan transfüzyonuna hazır yenidoğan ekibi bulunmalıdır.
Komplikasyonlar
- Fetal eksanguinasyon ve ölüm
- Damarların basısına bağlı fetal hipoksi
- Transfüzyon gerektiren yenidoğan anemisi
- Erken doğum komplikasyonları
Prognoz
Doğum eyleminden önce tanı konup planlı sezaryenle doğurtulduğunda bebek için prognoz mükemmeldir; ilk kez membran rüptüründe fark edildiğinde çok kötüdür. Anne nadiren tehlikededir.
Korunma
- Önlenemez; ancak ölümler doğum öncesi saptamayla önlenebilir: anatomi taramasında kordon insersiyonunun kaydedilmesi ve risk faktörleri olan kadınlarda hedefe yönelik transvajinal Doppler
- Serviks üzerinde damar şüphesi varsa yapay membran rüptüründen kaçının
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Yırtılmış vasa previanın klasik triadı nedir?
Membran rüptüründe ağrısız vajinal kanama, ardından fetal bradikardi; anne stabil.
Vasa previada kimin kanı kaybedilir?
Fetusun: bu nedenle anne stabil kalırken bebek hızla kötüleşir.
Hangi kordon anomalisi vasa previayla en çok ilişkilidir?
Velamentöz kordon insersiyonu.
Vasa previa doğum eyleminden önce tanındığında önerilen doğum planı nedir?
Antenatal kortikosteroidlerden sonra, doğum eyleminden önce, genellikle 34–37. haftalar civarında planlı sezaryen.
İlgili hastalıklar
- Plasenta previa
- Plasenta dekolmanı (ablasyo plasenta)
- Erken membran rüptürü (EMR ve PEMR)
- İntrapartum fetal tehlike (güven vermeyen fetal durum)
- Ölü doğum (intrauterin fetal ölüm)
- Erken doğum eylemi ve erken doğum
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Vasa Previa (Merck Manual Professional Edition, 2024); Vasa Previa (Cleveland Clinic, 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

