Cryptococcus neoformans

Özet bilgi

Şekil

Yuvarlak, dar tabanlı tomurcuklu ve kapsüler halelidir

Aile

Cryptococcaceae (Tremellales, bazidiyomiset)

Tip

Kapsüllü maya (dokuda hif yok)

Boyama

Çini mürekkebi: hücre çevresinde berrak hale; müsikarmin kapsülü kırmızıya boyar; dokuda gümüş (GMS)

Boyut

Kapsül hariç yaklaşık 4–10 µm'lik hücre

Morfoloji

• Polisakkarit kapsülle çevrili yuvarlak maya
• Ana hücreye dar bir tabanla bağlı tomurcuklar
• Melanin üretir: kuş yemi (niger tohumu) agarında kahverengi koloniler
• Üreaz pozitif

Bulaş

• Topraktan, çürüyen ağaçtan ve kuş dışkısından kurumuş maya ya da sporların solunması (C. neoformans)
• C. gattii tropikal ve subtropikal bölgelerdeki ağaçlarla ilişkilidir
• Kişiden kişiye bulaşmaz

Rezervuar: Toprak ile güvercin ve diğer kuşların dışkısı; Ağaç kovukları ve çürüyen ağaç (başlıca C. gattii)

İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

• Standart

Virülans faktörleri

• Polisakkarit kapsül (glukuronoksilomannan): fagositozu engeller ve bağışıklık yanıtını baskılar
• Duvardaki melanin: oksidatif strese karşı korur
• Üreaz: kan-beyin bariyerini geçmesine yardım eder
• 37 °C'de iyi ürer ve merkezi sinir sistemini yeğler

Yol açtığı hastalıklar

• Kriptokokal menenjit: günler ya da haftalar içinde gelişen baş ağrısı, ateş, konfüzyon ve yüksek kafa içi basıncı; ileri evre HIV'de başlıca ölüm nedenlerinden biridir Kriptokokal menenjit →
• İleri evre HIV'in (çok düşük CD4) göstergesi olan fırsatçı bir enfeksiyon HIV enfeksiyonu ve AIDS →

Klinik tablo

• Pnömoni ya da akciğer nodülleri, bazen belirtisiz
• Yaygın hastalıkta molluskuma benzer deri lezyonları
• C. gattii bağışıklığı sağlam kişileri de etkileyebilir ve kitleler (kriptokokomalar) oluşturabilir

Tanı

• Serumda ya da BOS'ta lateral akım testiyle kriptokok antijeni (CrAg): hızlı ve çok duyarlı
• BOS'ta çini mürekkebi: haleli mayalar; antijenden daha az duyarlı
• BOS ya da kan kültürü: referans standart; C. neoformans'ı C. gattii'den ayırır
• Açılış basıncı ölçümüyle lomber ponksiyon (sıklıkla çok yüksek)

Tedavi

Menenjit: amfoterisin B artı flusitozin ile indüksiyon, ardından flukonazol ile konsolidasyon ve idame; hafif akciğer hastalığında yalnızca flukonazol. Yüksek kafa içi basıncı tekrarlanan lomber ponksiyonlarla yönetilir ve immün rekonstitüsyon sendromu riskini azaltmak için antiretroviraller birkaç hafta ertelenir.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

• Amfoterisin B
• Flusitozin
• Flukonazol

Korunma

• Erken HIV tanısı ve antiretroviral tedavi
• İleri evre HIV'de kriptokok antijeni taraması; pozitifse önleyici (pre-emptif) antifungal tedavi
• Ağır bağışıklık baskılanması olan kişilerde kuş dışkısı yığınlarına maruziyetten kaçınma

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

İlişkili

• Histoplasma capsulatum
• Pneumocystis jirovecii
• Candida albicans

İlişkili hastalıklar

• Kriptokokal menenjit
• HIV enfeksiyonu ve AIDS

← Gruba dön: Mayalar ve maya benzeri mantarlar

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: About Cryptococcosis (CDC, 2024); Clinical Overview of Cryptococcosis (CDC, 2024); Meningitis - cryptococcal (MedlinePlus (NLM), 2024); Early HIV diagnosis could reduce AIDS-related deaths in Latin America and the Caribbean: PAHO (PAHO/WHO, 2025).

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.