Aşil tendonu yırtığı !

Aşil tendonu yırtığı, topuğun üzerindeki büyük tendonun yırtılmasıdır; sıklıkla baldıra tekme yemiş gibi hissettirir ve ayağın itme gücünü zayıflatır.

Güncellendi 2026-10-29

İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

Nedir

Gastroknemius ve soleusun kalkaneusa yapışan ortak tendonu olan Aşil tendonunun kısmi veya tam yırtığı; genellikle topuğun birkaç santimetre üzerinde olur.

Kimleri etkiler

Tipik olarak ara sıra spor yapan («hafta sonu sporcusu») orta yaşlı erişkinleri, daha sık erkekleri etkiler. Futbol ve raket sporları sık görülen ortamlardır.

Nedenler

Diz düzken ani itme hareketi
Ayak bileğinin beklenmedik zorlu dorsifleksiyonu
Plantar fleksiyondaki ayağın şiddetli dorsifleksiyonu, örn. yüksekten düşme

Risk faktörleri

Önceden var olan Aşil tendinopatisi
Florokinolon antibiyotikler
Sistemik veya lokal kortikosteroidler
Kondisyonsuz, aralıklı spor
İleri yaş ve erkek cinsiyet
İnflamatuvar ve metabolik hastalıklar (örn. gut, kronik böbrek hastalığı)

Patofizyoloji

Tendonun orta bölümünün kanlanması görece zayıftır; dejenerasyonun biriktiği bir sınır (watershed) bölgesidir. Zayıflamış bir tendona binen ani eksantrik yük, liflerin en sık insersiyonun 2–6 cm üzerinde kopmasına yol açar. Yırtık uçlar geri çekilebilir ve plantar fleksiyon gücü azalır.

Sınıflandırma

Akut veya kronik (gözden kaçmış, ihmal edilmiş) yırtık
Kısmi veya tam
Yerine göre: orta bölüm, insersiyonel, kas-tendon bileşkesi

Belirti ve bulgular

Topuğun arkasında, sıklıkla tekme yemiş veya vurulmuş gibi ani ağrı
Yaralanma anında «pat» veya kopma sesi
Zayıf itme; parmak ucunda yürümede veya merdiven çıkmada güçlük
Topuğun üzerinde şişlik ve morarma
Tendonda elle hissedilen bir boşluk

Tanı

Klinik: Thompson testi (baldırın sıkılması ayağı hareket ettirmez), elle hissedilen boşluk, diğer tarafa göre istirahatte artmış dorsifleksiyon (Matles testi). Klinik tanı genellikle güvenilirdir.
Tetkikler: Genellikle gerekmez.
Görüntüleme: Ultrasonografi yırtığı doğrular ve boşluğu ölçer; tanı net değilse veya kronikse MR. Röntgen kalkaneal avülsiyonu dışlar.

Ayırıcı tanı

Aşil tendinopatisi veya kısmi yırtık
Medial gastroknemius gerilmesi («tenisçi bacağı»)
Plantaris yırtığı
Derin ven trombozu
Kalkaneal avülsiyon kırığı
Ayak bileği kırığı

Tedavinin amacı

İtme gücünü yeniden kazandırmak için tendonun doğru uzunluk ve gerginlikte, en düşük yeniden yırtılma ve komplikasyon riskiyle iyileşmesini sağlamak.

Tedavi

Konservatif: Cerrahi dışı tedavi: ayak aşağı doğru bakacak şekilde bot veya alçı, ardından ayağın kademeli olarak yukarı getirilmesi ve erken fonksiyonel rehabilitasyon.
Cerrahi: Aktif hastalara sıklıkla cerrahi onarım (açık veya minimal invaziv) önerilir; yeniden yırtılma riskini azaltabilir, ancak yara ve sinir risklerini artırır. Kanıtlar farklılık gösterir.
Cerrahi: Kronik yırtıklarda, örneğin fleksör hallusis longus tendon transferi gibi bir rekonstrüksiyon gerekebilir.
Rehabilitasyon: Aylar içinde hareket açıklığı, baldır gücü ve spora dönüş için yapılandırılmış rehabilitasyon.

Komplikasyonlar

Yeniden yırtılma
Tendonun uzamış olarak iyileşmesi ve zayıf itme
Ameliyat sonrası yara enfeksiyonu veya yara ayrışması
Sural sinir yaralanması
İmmobilizasyon sırasında derin ven trombozu

Prognoz

Hastaların çoğu yeniden yürür ve birçoğu spora döner; ancak tam iyileşme aylar sürer ve bir miktar baldır zayıflığı kalabilir.

Korunma

Spordan önce kademeli kondisyon kazanma
Özellikle yaşlılarda florokinolonlar ve kortikosteroidler konusunda dikkat

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Thompson testi nasıl yapılır ve pozitif sonuç nedir?

Hasta yüzüstü yatarken muayene eden kişi baldırı sıkar. Tam yırtıkta ayak plantar fleksiyon yapmaz.

Aşil tendonu genellikle nerede yırtılır?

Görece zayıf kanlanan orta bölümde, kalkaneustaki insersiyonunun yaklaşık 2–6 cm üzerinde.

Hangi antibiyotik sınıfı Aşil tendonu yırtığıyla ilişkilidir?

Florokinolonlar; özellikle yaşlılarda ve kortikosteroid kullanımıyla birlikte.

Tam yırtığı olan bir hasta neden ayağını hâlâ zayıf da olsa plantar fleksiyona getirebilir?

Diğer kaslar (tibialis posterior, uzun parmak fleksörleri, fibular kaslar) hâlâ plantar fleksiyon yaptırabilir; bu da tanıyı maskeleyebilir.

İlgili hastalıklar

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Achilles Tendon Rupture (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

Durgical 3D modelinde vurgulanmış Gastroknemius kası (iç baş, caput mediale)