Krup (larenjotrakeobronşit)
Küçük çocuklarda ses tellerinin altındaki hava yolunu şişiren, havlar tarzda öksürük, ses kısıklığı ve gürültülü solunuma yol açan viral bir enfeksiyondur.
Nedir
Başlıca 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda görülen, havlar tarzda (fok benzeri) öksürük, ses kısıklığı ve inspiratuvar stridor oluşturan subglottik şişlikle seyreden larinks ve trakeanın akut viral inflamasyonudur.
Kimleri etkiler
Çocuklarda akut stridorun en sık nedenidir; erkeklerde biraz daha sıktır. Yaşamın ikinci yılında zirve yapar ve yıl boyunca görülür; mevsimsel artışlar parainfluenza dolaşımıyla ilişkilidir.
Nedenler
- Klasik neden parainfluenza virüsü (özellikle tip 1)
- RSV, influenza, adenovirüs, rinovirüs, insan metapnömovirüsü ve SARS-CoV-2
- Aşısız çocuklarda kızamık
Risk faktörleri
- 6 ay ile 3 yaş arası
- Erkek cinsiyet
- Önceki ataklar veya dar subglottis
- Altta yatan hava yolu daralması (subglottik stenoz, hemanjiyom)
Patofizyoloji
Virüs larinks ve trakea mukozasını iltihaplandırır. Krikoid kıkırdağın tam halkasıyla çevrili subglottis, çocuğun hava yolunun en dar kısmıdır; bu nedenle az miktarda ödem bile çapını ve hava akımını büyük ölçüde azaltır. Bu segmentten geçen türbülanslı akım stridor ve havlar tarzda öksürük oluşturur.
Sınıflandırma
- Hafif: havlar tarzda öksürük, istirahatte stridor yok
- Orta: istirahatte stridor, hafif çekilmeler, ajitasyon yok
- Ağır: belirgin stridor ve çekilmeler, ajitasyon
- Yaklaşan solunum yetmezliği: yorgunluk, bilinç düzeyinde azalma, siyanoz (Westley skoru ağırlığı derecelendirir)
Belirti ve bulgular
- 1–2 gün süren burun akıntısı ve hafif ateş
- Havlar tarzda öksürük ve kısık ses, tipik olarak gece daha kötü
- İnspiratuvar stridor, özellikle ağlarken veya ajite olduğunda
- Daha ağır olgularda göğüs çekilmeleri
- Çocuk genellikle iyi görünür, salya akması yoktur
Tanı
- Klinik
- Küçük bir çocukta viral prodromdan sonra havlar tarzda öksürük, stridor ve ses kısıklığına dayanan klinik tanı. Ağırlık Westley gibi bir skorla derecelendirilir; çocuk sakin tutulmalı ve onu üzmeden muayene edilmelidir.
- Tetkikler
- Genellikle gerekmez. Nabız oksimetrisi; viral test yalnızca sürveyans için.
- Görüntüleme
- Rutin olarak gerekmez. Ön-arka boyun grafisi subglottik daralmayı («çan kulesi işareti», steeple sign) gösterebilir; atipik olgulara ayrılır.
Ayırıcı tanı
- Akut epiglottit
- Bakteriyel trakeit
- Hava yolunda veya özofagusta yabancı cisim
- Retrofaringeal veya peritonsiller apse
- Alerjik anjiyoödem veya anafilaksi
Tedavinin amacı
Subglottik şişliği azaltmak, çocuğu sakin ve oksijenize tutmak ve hava yolu desteği gerektiren az sayıdaki çocuğu belirlemek.
Tedavi
- Konservatif
- Çocuk, ideal olarak bakım verenin kucağında, sakin tutulur; hafif olgular sıvı ve ateş kontrolüyle evde iyileşir.
- Medikal
- Hafif krup dahil tüm ağırlık derecelerinde tek doz oral kortikosteroid (deksametazon) verilir.
- Akut dönem
- Orta-ağır krupta nebülize epinefrin hızlı ancak kısa süreli rahatlama sağlar; hipoksemide oksijen ve yetmezlik yaklaşıyorsa kontrollü bir ortamda hava yolu yönetimi.
- İzlem
- Belirtiler geri dönebileceğinden nebülize epinefrinden sonra birkaç saat gözlem; nabız oksimetrisi.
Komplikasyonlar
- Entübasyon gerektiren solunum yetmezliği (nadir)
- Sekonder bakteriyel trakeit veya pnömoni
- Dehidratasyon
- Tekrarlayan krup
Prognoz
Kendiliğinden sınırlanır; olguların çoğu 2–3 günde düzelir ve bir hafta içinde geçer. Çocukların 20'de 1'inden azı yatış gerektirir ve entübasyon nadirdir.
Korunma
- El yıkama ve solunum hijyeni
- İnfluenza ve kızamık dahil rutin aşılama
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Krupa en sık hangi virüs neden olur?
Parainfluenza virüsü, özellikle tip 1.
Krupun klasik radyografik bulgusu nedir?
Çan kulesi işareti (steeple sign): ön-arka boyun grafisinde incelen subglottik daralma.
Krupun tüm ağırlık derecelerinde hangi ilaç sınıfı verilir?
Sistemik bir kortikosteroid (deksametazon), genellikle tek oral doz.
Krupta subglottis neden kritik bölgedir?
Çocuğun hava yolunun en dar kısmıdır ve sert, tam krikoid halkayla çevrilidir; bu nedenle az bir ödem bile onu büyük ölçüde daraltır.
Neden olan mikroorganizmalar
Semiyolojide
- Ek (adventisyal) sesler: raller, wheezing, ronküs, stridor ve plevral sürtünme sesi
- Bronş obstrüksiyonu sendromu
- Solunum sıkıntısı ve solunum yetmezliği: bulgular
İlgili hastalıklar
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Croup: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.