Sporotrikoz ve diğer subkutan mikozlar

Nedir

Subkutan mikozlar, küçük travmalarla deriye ve deri altı dokuya yerleşen mantar enfeksiyonlarıdır. En sık görülen sporotrikoz, inokülasyon yerinde bir nodül ve ekstremitenin lenfatikleri boyunca bir nodül zinciri oluşturur. Kromoblastomikoz (yavaş gelişen verrüköz plaklar) burada ele alınmaktadır; misetomun kendi sayfası vardır.

Kimleri etkiler

Sporotrikoz Latin Amerika'da en sık görülen subkutan mikozdur. Kolombiya'da klasik olarak kırsal işçilerde ve bahçıvanlarda bitkilerden, topraktan ve ağaçtan, özellikle And bölgelerinde edinilir. Brezilya'da Sporothrix brasiliensis'in kediler aracılığıyla bulaşan bir salgını komşu ülkelere yayılmıştır. Kromoblastomikoz, nemli tropikal bölgelerdeki kırsal işçileri etkiler.

Nedenler

• Sporothrix schenckii kompleksi; toprakta, bitkilerde, yosunda ve ağaçta bulunan dimorfik bir mantar
• Enfekte kedilerin tırmalaması ve ısırmasıyla bulaşan Sporothrix brasiliensis
• Kromoblastomikoz: Fonsecaea ve Cladophialophora gibi pigmentli mantarlar
• Diken batması, kıymık veya tırmalanma yoluyla inokülasyon

Risk faktörleri

• Bahçıvanlık, tarım, ormancılık, gül fidanları, saman veya yosunla uğraşma
• Hasta kedilerle temas (veteriner hekimler, kedi sahipleri)
• Kırsal bölgelerde çıplak ayakla yürümek veya eldivensiz çalışmak
• Ağır veya yaygın formlar için diyabet, alkol kullanım bozukluğu, KOAH veya HIV

Patofizyoloji

Mantar deride bir açıklıktan girer ve vücut ısısında maya formuna dönüşür. Giriş yerinde karma süpüratif ve granülomatöz bir reaksiyona neden olur, ardından lenf damarları boyunca ilerleyerek bölgesel lenf nodlarına doğru yeni nodüller oluşturur. Kromoblastomikozda mantar, kronik verrüköz hiperplazi ve fibrozise neden olan kalın duvarlı, pigmentli sklerotik (muriform) cisimcikler oluşturur.

Sınıflandırma

• Lenfokutanöz sporotrikoz (en sık)
• Fiks kutanöz sporotrikoz (tek plak; daha önce maruz kalmış kişilerde daha sık)
• Kutanöz dışı veya yaygın sporotrikoz: göz, akciğer, kemik, eklemler, meninksler
• Kromoblastomikoz: nodüler, verrüköz, plak veya sikatrisyel lezyonlar

Belirti ve bulgular

• Diken batması veya tırmalanma yerinde 1 ila 12 hafta sonra ağrısız papül veya nodül
• Nodül ülserleşir ve az miktarda sıvı akıtır
• Önkol ve kol boyunca koltuk altına doğru bir hat üzerinde yeni nodüller belirir
• Ateş veya sistemik hastalık bulgusu azdır
• Göze kediyle ilişkili maruziyetten sonra konjonktivit
• Kromoblastomikoz: ayakta veya bacakta yavaş büyüyen, siğil benzeri, karnabahar görünümlü plaklar

Tanı

Klinik

Bitki veya kedi maruziyetinden sonra bir ekstremitenin lenfatikleri boyunca yukarı doğru ilerleyen nodüller varlığında düşünülür (sporotrikoid patern).

Tetkikler

İrin veya biyopsi kültürü referans testtir; PCR türü tanımlar. Biyopside mayalar, puro biçimli formlar veya asteroid cisimcikler görülebilir, ancak mikroorganizmalar azdır. Kromoblastomikozda potasyum hidroksit preparatı karakteristik bakır renkli sklerotik cisimcikleri gösterir. Ağır formlarda HIV testi.

Görüntüleme

Deri hastalığı için gerekmez; kutanöz dışı hastalıktan şüphelenildiğinde toraks görüntülemesi ve kemik veya eklem görüntülemesi.

Ayırıcı tanı

• Kutanöz leişmanyaz (Kolombiya'da o da sporotrikoid patern verir)
• Atipik mikobakteriyel deri enfeksiyonu (Mycobacterium marinum)
• Nokardiyoz
• Bakteriyel deri apsesi veya selülit
• Misetom ve deri tüberkülozu
• Kronik verrüköz plaklar için skuamöz hücreli karsinom

Tedavinin amacı

Deri ve lenfatik enfeksiyonu uzun süreli antifungal tedaviyle iyileştirmek, yaygın hastalığı tanıyıp tedavi etmek ve enfekte hayvanlardan bulaşı sınırlamak.

Tedavi

Medikal

Kutanöz ve lenfokutanöz sporotrikozda ilk basamak oral itrakonazoldür; lezyonlar iyileştikten sonra haftalarca, genellikle 3 ila 6 ay veya daha uzun süre sürdürülür; alternatifler terbinafin veya doymuş potasyum iyodürdür.

Medikal

Ağır, yaygın veya meningeal hastalıkta ve bazı gebeliklerde amfoterisin B, ardından itrakonazol; pulmoner ve yaygın formlarda daha uzun tedavi.

Girişim

Bazı lezyonlarda ve gebelikte lokal ısı uygulaması veya kriyoterapi; kromoblastomikozda antifungallerle birlikte kriyoterapi veya eksizyon.

İzlem

Klinik iyileşmeye kadar izlem, yara bakımı sırasında eldiven kullanımı ve enfekte kedilerin veteriner tedavisine yönlendirilmesi.

Komplikasyonlar

• Ülserlerin sekonder bakteriyel enfeksiyonu
• Skar oluşumu ve kronik lenfödem
• Osteoartiküler ve pulmoner sporotrikoz
• İmmünsüprese kişilerde yaygın hastalık ve menenjit
• Uzun süreli kromoblastomikozda skuamöz hücreli karsinom

Prognoz

Kutanöz ve lenfokutanöz sporotrikoz, aylar sürse de genellikle tedaviyle iyileşir. HIV'de yaygın ve meningeal formların mortalitesi yüksektir. Kromoblastomikoz kroniktir, eradike edilmesi zordur ve sık nüks eder.

Korunma

• Bitki, toprak veya ağaçla uğraşırken eldiven, uzun kollu giysi ve kapalı ayakkabı
• Deri lezyonları olan kedilerle temastan kaçınma; onlara dokunurken eldiven
• Enfekte hayvanların hızla tedavisi

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Neden olan mikroorganizmalar

• Sporothrix schenckii
• Kromoblastomikoz etkenleri (Fonsecaea ve diğer pigmentli mantarlar)

Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar

• İtrakonazol

İlgili hastalıklar

• Leyşmanyaz
• Misetom (aktinomisetom ve ömisetom)
• Bacak selüliti
• Apse, fronkül ve karbonkül
• Parakoksidioidomikoz
• Endemik mikozlar: blastomikoz ve koksidiyoidomikoz
• Bartonella enfeksiyonları (kedi tırmığı hastalığı, Carrion hastalığı)
• HIV enfeksiyonu ve AIDS
• Dermatofitoz (tinea) ve onikomikoz

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Sporotrichosis Basics | Sporotrichosis | CDC (Centers for Disease Control and Prevention, 2024); Clinical Overview of Sporotrichosis | Sporotrichosis | CDC (Centers for Disease Control and Prevention, 2024).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.