Yenidoğanın respiratuvar distres sendromu (hiyalen membran hastalığı)

Nedir

Başta preterm bebek olmak üzere yenidoğanda, pulmoner sürfaktan eksikliğinin her solunumun sonunda alveollerin kollabe olmasına yol açtığı akut solunum yetmezliğidir. Prematüre bebeklerde solunum sıkıntısının en sık nedenidir.

Kimleri etkiler

Sıklığı gebelik haftası azaldıkça belirgin biçimde artar: yaklaşık 28. haftadan önce doğan bebeklerin çoğunu etkiler, miadında ise nadirdir. Kolombiya'da ve Latin Amerika'da yenidoğan yoğun bakıma yatışın başlıca nedenlerinden biridir; antenatal kortikosteroid, sürfaktan ve non-invaziv ventilasyona erişim sonuçları belirler.

Nedenler

• Olgunlaşmamış tip II pnömositlerin yetersiz sürfaktan üretmesi
• Akciğerlerin yapısal olgunlaşmamışlığı (az sayıda alveol, kalın hava–kan bariyeri)
• Daha seyrek olarak, miadında bebeklerde sürfaktanın inaktivasyonu ya da genetik sürfaktan proteini defektleri

Risk faktörleri

• Preterm doğum, özellikle 32. haftadan önce
• Diyabetik anne bebeği (insülin sürfaktan olgunlaşmasını geciktirir)
• Erkek cinsiyet ve beyaz ırk
• Travay olmadan sezaryen doğum ve ikizlerin ikincisi olmak
• Perinatal asfiksi ve hipotermi
• Preterm doğumdan önce antenatal kortikosteroid uygulanmaması

Patofizyoloji

Sürfaktan olmadığında alveollerdeki yüzey gerilimi yüksektir; bu nedenle alveoller ekspiryumda kollabe olur (yaygın atelektazi) ve akciğer kompliyansı düşer. Kollabe alveoller perfüze olur ancak ventile olmaz; bu da intrapulmoner şanta, hipoksemiye ve hiperkapniye yol açar. Hasarlı epitelden sızan proteinden zengin sıvı, hava boşluklarını döşeyen eozinofilik hiyalen membranları oluşturur.

Sınıflandırma

• Hafif: oksijen veya non-invaziv destek (CPAP) yeterlidir
• Orta-ağır: CPAP altında artan oksijen ihtiyacı; sürfaktan ve sıklıkla mekanik ventilasyon gerekir

Belirti ve bulgular

• Doğumdan sonraki dakikalar ile saatler içinde başlangıç
• Takipne (hızlı solunum)
• Ekspiratuvar inleme
• Burun kanadı solunumu ile interkostal ve subkostal çekilmeler
• Oda havasında siyanoz
• Azalmış solunum sesleri; ilk bir-iki gün kötüleşme, ardından yavaş düzelme

Tanı

Klinik

Doğumdan kısa süre sonra başlayan solunum sıkıntısı olan preterm bebek; ağırlık, solunum eforu ve hedef satürasyonu korumak için gereken oksijen miktarıyla izlenir.

Tetkikler

Nabız oksimetrisi ve kan gazları (hipoksemi, hiperkapni, respiratuvar veya mikst asidoz). Sepsisi araştırmak için kan kültürü ve inflamatuvar belirteçler. Glukoz ve vücut ısısı takibi.

Görüntüleme

Akciğer grafisi: düşük akciğer hacimleri, yaygın ince retikülogranüler (buzlu cam) görünüm ve hava bronkogramları; ağır olgularda «beyaz akciğer» (white-out). Yatak başında akciğer ultrasonografisi giderek daha çok kullanılmaktadır.

Ayırıcı tanı

• Yenidoğanın geçici takipnesi (miadında, sezaryen sonrası, hızlı düzelme)
• Yenidoğan pnömonisi veya erken başlangıçlı sepsis (çoğunlukla B grubu streptokok)
• Mekonyum aspirasyon sendromu (miadında veya miadı geçmiş, mekonyumlu amniyon sıvısı)
• Pnömotoraks
• Siyanotik doğuştan kalp hastalığı ve yenidoğanın persistan pulmoner hipertansiyonu

Tedavinin amacı

Akciğerler kendi sürfaktanını üretene kadar vücut ısısını, sıvıları ve beslenmeyi desteklerken, en az invaziv destekle alveolleri açık tutmak ve oksijenasyon ile ventilasyonu güvenli aralıkta sürdürmek.

Tedavi

Akut dönem

Doğum salonundan itibaren erken sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) birinci basamak solunum desteğidir; hem hipoksiden hem hiperoksiden kaçınmak için oksijen hedef satürasyonlara göre titre edilir.

Medikal

CPAP altında oksijen ihtiyacı arttığında entübasyonla veya daha az invaziv tekniklerle trakeaya eksojen sürfaktan verilir; CPAP başarısız olursa mekanik ventilasyon uygulanır. Sepsis dışlanana kadar sıklıkla antibiyotik başlanır.

İzlem

Hemşirelik bakımı: sürekli oksimetri ve kalp hızı takibi, kan gazları, termonötral ortam, minimal dokunma, dikkatli sıvı ve glukoz yönetimi, arayüz çevresinde burun ve cilt bakımı ve pnömotoraks açısından izlem.

Medikal

Doğumdan önce korunma: preterm doğum riski taşıyan anneye verilen antenatal kortikosteroidler akciğer olgunlaşmasını hızlandırır ve RDS'nin (respiratuvar distres sendromu) sıklığını ve ağırlığını azaltır.

Komplikasyonlar

• Hava kaçakları: pnömotoraks ve pulmoner interstisyel amfizem
• Bronkopulmoner displazi (prematüritenin kronik akciğer hastalığı)
• İntraventriküler kanama
• Patent duktus arteriyozus
• Oksijen maruziyetiyle ilişkili prematüre retinopatisi

Prognoz

Antenatal kortikosteroid, CPAP ve sürfaktanla bebeklerin çoğu birkaç gün içinde iyileşir; ölüm ve kronik akciğer hastalığı riski en prematüre bebeklerde en yüksektir.

Korunma

• Preterm doğum beklendiğinde antenatal kortikosteroidler
• İyi doğum öncesi bakımla preterm doğumun önlenmesi
• Diyabetli gebelerde iyi glisemik kontrol
• Tıbbi gerekçe olmadan 39. haftadan önce elektif sezaryenden kaçınmak

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Semiyolojide

• Atelektazi sendromu

İlgili hastalıklar

• Prematürite ve komplikasyonları
• Yenidoğan sepsisi
• Pnömotoraks
• Patent duktus arteriyozus
• Yenidoğan hipoglisemisi (diyabetik anne bebeği dahil)
• Akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Neonatal respiratory distress syndrome (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2024).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.