Adenoid hipertrofisi
Burnun arkasındaki büyümüş geniz eti; çocuklarda burun solunumunu engeller, horlama, ağız solunumu ve tekrarlayan kulak enfeksiyonlarına yol açar.
Nedir
Adenoid hipertrofisi, nazofarinks tavanındaki faringeal tonsilin (adenoid, geniz eti) büyümesidir. Büyük adenoidler burnun arka kısmını ve östaki borularının ağızlarını tıkayarak burun tıkanıklığına, uykuda solunum bozukluğuna ve orta kulak sorunlarına neden olur.
Kimleri etkiler
Çocuklarda çok sıktır. Adenoid dokusu erken çocuklukta büyür, yaklaşık 3 ile 7 yaş arasında en büyük hâline ulaşır ve genellikle ergenlikte küçülür. Adenoidektomi, çoğu zaman tonsillektomiyle birlikte, en sık yapılan çocuk ameliyatlarındandır.
Nedenler
- Erken çocukluktaki fizyolojik lenfoid büyüme
- Tekrarlayan viral veya bakteriyel enfeksiyonlar
- Alerjik rinit
- Sigara dumanına maruziyet ve olasılıkla reflü
- Erişkinde kalıcı büyüme HIV enfeksiyonu, lenfoma veya nazofarinks karsinomu açısından değerlendirme gerektirir
Risk faktörleri
- 3 ile 7 yaş arası
- Kreşe gitme ve sık soğuk algınlığı
- Alerji
- Pasif sigara içiciliği
- Kraniyofasiyal durumlar ve Down sendromu (daha küçük nazofarinks)
Patofizyoloji
Adenoidler nazofarinksin arka duvarında, koanaların ve östaki borularının faringeal ağızlarının yanında yer alır. Büyüdüklerinde burun hava yolunu daraltarak ağız solunumunu zorunlu kılar, östaki borusu yoluyla orta kulağın drenajını ve havalanmasını engeller. Ayrıca sinüslere ve orta kulağa bakteri taşıyan bir rezervuar (biyofilm) olarak da davranabilirler. Büyüme döneminde süren ağız solunumu yüz gelişimini değiştirebilir.
Sınıflandırma
- Nazal endoskopide koanaların örtülen oranına göre derecelendirme (yüzde 25'in altından yüzde 75'in üstüne kadar 1 ile 4. derece)
- Baskın soruna göre: obstrüktif (burun tıkanıklığı, uykuda solunum bozukluğu) veya enfeksiyöz (tekrarlayan adenoidit, otit veya sinüzit)
Belirti ve bulgular
- Kalıcı burun tıkanıklığı ve ağızdan solunum
- Horlama ve uykuda solunum bozukluğu, bazen gözlenen solunum durmaları
- Kapalı genizden konuşma (hiponazalite)
- Tekrarlayan veya süregen kulak enfeksiyonları, orta kulak efüzyonu ve işitme kaybı
- Kronik burun akıntısı ve adenoid yüz görünümü (uzun yüz, açık ağız, yüksek damak)
Tanı
- Klinik
- Burun tıkanıklığı, horlama ve kulak sorunları öyküsü; burun, boğaz (tonsil büyüklüğü) ve kulakların otoskopiyle muayenesi.
- Tetkikler
- Fleksibl nazal endoskopi adenoidleri doğrudan gösterir ve tıkanıklığı derecelendirir. Orta kulak efüzyonu veya işitme kaybında odyometri ve timpanometri; uyku apnesi şüphesi belirsizse polisomnografi.
- Görüntüleme
- Endoskopi yapılamadığında nazofarinksin lateral yumuşak doku grafisi adenoid büyüklüğünü (adenoid/nazofarinks oranı) tahmin eder; BT veya MR yalnızca atipik kitlelerde.
Ayırıcı tanı
- Alerjik veya enfeksiyöz rinit ve rinosinüzit
- Nazal septum deviasyonu veya konka hipertrofisi
- Burunda yabancı cisim (tek taraflı, kötü kokulu akıntı)
- Koanal atrezi veya stenoz
- Juvenil nazofaringeal anjiyofibrom ve nazofarinks tümörleri
Tedavinin amacı
Burun solunumunu ve normal uykuyu yeniden sağlamak, kulak ve sinüs komplikasyonlarını önlemek, işitmeyi ve konuşma gelişimini korumak.
Tedavi
- İzlem
- Adenoidler yaşla küçüldüğünden hafif olgularda bekle-gör yaklaşımı; alerjik rinitin tedavisi ve sigara dumanından kaçınma.
- Medikal
- Birkaç hafta süren intranazal kortikosteroidler hafif-orta olgularda adenoid boyutunu ve burun tıkanıklığını azaltabilir; bakteriyel adenoiditte antibiyotikler.
- Cerrahi
- Uykuda solunum bozukluğuyla seyreden kalıcı tıkanıklıkta, tekrarlayan veya kronik adenoidit ya da sinüzitte ve kalıcı orta kulak efüzyonunda (çoğu zaman ventilasyon tüpüyle birlikte) adenoidektomi; tonsiller de büyükse tonsillektomiyle birleştirilir.
- İzlem
- Tıkanıklık sürdüğünde, uyku apnesinden şüphelenildiğinde veya efüzyon ve işitme kaybı üç ay ya da daha uzun sürdüğünde KBB'ye sevk; ameliyat sonrası kanama ve açık genizden konuşma açısından izlem.
Komplikasyonlar
- Obstrüktif uyku apnesi, yetersiz büyüme ve davranış sorunları
- Efüzyonlu otitis media, tekrarlayan akut otitis media ve iletim tipi işitme kaybı
- Tekrarlayan ve kronik rinosinüzit
- Ağız solunumuna bağlı diş kapanış bozukluğu ve yüz gelişiminde değişiklikler
- Adenoidektomi sonrası: kanama, velofaringeal yetmezlik (genizden konuşma) ve nadiren yeniden büyüme
Prognoz
Adenoidler geç çocuklukta gerilerken belirtiler çoğu zaman düzelir. Adenoidektomi seçilmiş çocuklarda burun tıkanıklığını güvenilir biçimde giderir, uykuyu ve kulak hastalığını iyileştirir; yeniden büyüme seyrektir.
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Adenoid dokusu genellikle hangi yaşta en büyüktür?
Yaklaşık 3 ile 7 yaş arasında.
Büyük adenoidler neden orta kulak efüzyonuna yol açar?
Östaki borularının faringeal ağızlarını tıkayarak orta kulağın havalanmasını ve drenajını bozarlar.
Hangi cerrahi dışı tedavi adenoid boyutunu küçültebilir?
İntranazal kortikosteroidler.
Tek taraflı burun tıkanıklığı ve tekrarlayan burun kanaması olan ergen erkekte hangi tanı düşünülmelidir?
Juvenil nazofaringeal anjiyofibrom.
İlgili hastalıklar
- Tonsil hipertrofisi ve tekrarlayan tonsillit (tonsillektomi sonrası bakım)
- Obstrüktif uyku apnesi
- Akut otitis media
- Efüzyonlu otitis media ve kronik süpüratif otitis media
- Akut rinosinüzit
- Kronik rinosinüzit ve nazal polipler
- Alerjik rinit
- Juvenil nazofarengeal anjiyofibrom
- Koanal atrezi
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Adenoid Hypertrophy (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.