Doğum eylemi distosisi (doğumun durması, sefalopelvik uyumsuzluk)
Doğum eylemi distosisi; zayıf kasılmalar, iri ya da kötü pozisyondaki bebek veya dar pelvis nedeniyle çok yavaş ilerleyen ya da duran doğum eylemidir.
Nedir
Doğum eyleminin anormal derecede yavaş (uzamış) ya da durmuş ilerlemesi; birinci evrede serviks dilatasyonu, ikinci evrede fetal başın inişiyle ölçülür. İlk sezaryenin en sık nedenidir.
Kimleri etkiler
Her yerde doğumhanelerde sık görülen bir sorundur ve primer sezaryenin önde gelen endikasyonudur. Latin Amerika'nın bazı kırsal bölgelerinde olduğu gibi doğum eyleminin izlenmediği ve sezaryene erişimin geciktiği yerlerde, tedavi edilmeyen obstrüksiyon hâlâ uterus rüptürüne, obstetrik fistüle ve anne ile perinatal ölüme yol açmaktadır.
Nedenler
- «Power» (güç): çok zayıf veya seyrek (hipotonik) ya da koordinasyonsuz veya çok sık (hipertonik) kasılmalar
- «Passenger» (yolcu): iri bebek (makrozomi), oksiput posterior veya transvers gibi malpozisyon, defleksiyon veya alın prezentasyonu, fetal anomaliler
- «Passage» (doğum kanalı): küçük veya anormal şekilli kemik pelvis (sefalopelvik uyumsuzluk), miyomlar gibi yumuşak doku obstrüksiyonu
- Katkıda bulunan etkenler: yoğun epidural blok, annenin tükenmesi, koryoamniyonit
Risk faktörleri
- İlk doğum (nulliparite) ve ileri anne yaşı
- Annede obezite ve kısa boy
- Fetal makrozomi, gestasyonel veya önceden var olan diyabet
- Miadı geçmiş gebelik ve doğum indüksiyonu
- Oksiput posterior pozisyon
- Önceki pelvis kırığı veya raşitizme bağlı pelvis deformitesi
Patofizyoloji
Normal doğum eylemi, serviksi açmak ve fetal başı fleksiyon ve rotasyonla pelvis girişinden, orta pelvisten ve çıkışından geçirmek için etkili uterus kasılmalarına gereksinim duyar. Güçler zayıf olduğunda, baş çok büyük veya kötü pozisyonda olduğunda ya da kemik kanal dar olduğunda ilerleme yavaşlar veya durur. Uzamış obstrüksiyon alt uterus segmentini inceltir, annenin dokularını pelvise doğru sıkıştırır ve kasılmalar sırasında plasenta kan akımını azaltır.
Sınıflandırma
- Uzama bozukluğu: ilerleme sürer ancak beklenenden yavaştır
- Birinci evrede durma: aktif doğum eyleminde (yaklaşık 6 cm ve üzeri) yeterli kasılmalara veya oksitosine rağmen serviks değişikliği olmaması
- İkinci evrede durma: yeterli ıkınma süresinden sonra başın inmemesi veya dönmemesi (nulliparlarda ve epiduralde daha uzun süre tanınır)
- Obstrüktif doğum eylemi: iyi kasılmalara rağmen mekanik engel
Belirti ve bulgular
- Partograma işlenen ardışık muayenelerde duraklayan serviks dilatasyonu
- Ikınmaya rağmen yüksekte kalan veya inmeyen fetal baş
- Kaput (saçlı deride şişlik) ve fetal kafatası kemiklerinde molding (şekillenme)
- Uzamış doğum eyleminde annenin tükenmesi, dehidratasyon ve ateş
- Serviks veya ön dudak ödemi
Tanı
- Klinik
- Dilatasyon, silinme, baş seviyesi (station) ve pozisyonun ardışık vajinal muayenelerle değerlendirilip partogramdaki beklenen ilerlemeyle karşılaştırılması ve kasılmaların gücü ve sıklığı ile pelvis boyutunun değerlendirilmesiyle klinik olarak tanı konur.
- Tetkikler
- Kasılmaların yeterli olup olmadığını değerlendirmek için tokodinamometri veya intrauterin basınç kateteri; sürekli fetal kalp izlemi; enfeksiyondan şüpheleniliyorsa kan sayımı ve kültürler.
- Görüntüleme
- İntrapartum ultrasonografi fetal başın pozisyonunu ve seviyesini doğrulayabilir. Görüntülemeyle pelvimetri uyumsuzluğu öngörmek için kullanılmaz.
Ayırıcı tanı
- Yalancı doğum veya latent faz (henüz aktif doğum eylemi değil)
- Makat, alın veya yüz gibi malprezentasyon
- Omuz distosisi (baş doğduktan sonra obstrüksiyon)
- Aşırı oksitosine bağlı hipertonik kasılmalar
- Baş seviyesinin kaybıyla birlikte fark edilmemiş uterus rüptürü
Tedavinin amacı
Mümkünse nedeni düzeltmek (kasılmaları iyileştirmek, döndürmek veya yeniden pozisyonlamak), latent fazda gereksiz sezaryenlerden kaçınmak ve gerçek durma geliştiğinde anne ile bebeği izleyerek yardımlı vajinal doğum veya sezaryenle güvenli doğum sağlamak.
Tedavi
- Konservatif
- Destek, hidrasyon, mesanenin boşaltılması, pozisyon değişiklikleri ve sürekli refakat; ilerleme yavaş ama sürüyorsa ve anne ile bebek iyiyse daha fazla zaman tanıyın.
- Medikal
- Kasılmalar yetersiz olduğunda, sıklıkla amniyotomiden sonra, oksitosinle güçlendirme; kasılmalar çok sıklaşırsa veya fetal kalp hızı kötüleşirse azaltın ya da durdurun.
- Girişim
- İkinci evrede durmada baş yeterince aşağıdaysa ve serviks tam açıksa vakum veya forsepsle operatif vajinal doğum.
- Cerrahi
- Aktif doğum eyleminde doğrulanmış durma, obstrüktif doğum eylemi, sefalopelvik uyumsuzluk veya başarısız aletli doğumda sezaryen.
- İzlem
- Hemşirelik: partogram, kasılma paterni, fetal kalp hızı, annenin yaşam bulguları, vücut sıcaklığı, mesane ve sıvı dengesi; doğumdan sonra olası kanamaya hazırlanın.
Komplikasyonlar
- Koryoamniyonit ve doğum sonrası endometrit
- Uterus atonisine bağlı doğum sonrası kanama
- İhmal edilmiş obstrüksiyonda uterus rüptürü
- Obstetrik (vezikovajinal veya rektovajinal) fistül
- Ağır perine yırtıkları ve omuz distosisi
- Fetal hipoksi, doğum travması ve yenidoğan enfeksiyonu
Prognoz
Partogramla izlem ve zamanında güçlendirme veya sezaryenle anne ve bebek için sonuç genellikle iyidir. İhmal edilmiş obstrüktif doğum eylemi yüksek anne ve perinatal mortaliteyle seyreder.
Korunma
- Latent fazdaki kadınları yatırmaktan ve gereksiz indüksiyonlardan kaçının
- Partogram ve sürekli doğum desteği kullanın
- Makrozomiyi sınırlamak için diyabette iyi glisemik kontrol
- Sezaryen olanağı bulunmayan yerlerden zamanında sevk
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Doğum eylemi distosisinin üç klasik neden grubu nedir?
İngilizce akrostiş (3P): power (kasılmalar), passenger (fetüsün boyutu, pozisyonu, prezentasyonu) ve passage (kemik pelvis ve yumuşak dokular).
Aktif fazdaki doğum eylemi zayıf kasılmalarla duraksadığında ilk adım nedir?
Fetal kalp hızı izlenirken, sıklıkla amniyotomiden sonra, oksitosinle güçlendirme.
Doğum eyleminin ilerleyişini işlemek ve distosiyi erken saptamak için hangi araç kullanılır?
Partogram (serviks dilatasyonunun ve baş inişinin zamana göre grafiği).
Obstrüktif doğum eyleminde hangi bulgu yaklaşan uterus rüptürüne karşı uyarır?
İncelmiş, hassas alt uterus segmentiyle birlikte patolojik retraksiyon halkası (Bandl halkası).
İlk sezaryenin en sık endikasyonu nedir?
Doğum eylemi distosisi (ilerlemenin olmaması veya doğumun durması).
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
İlgili hastalıklar
- Omuz distosisi
- Uterus rüptürü
- Koryoamniyonit (intraamniyotik enfeksiyon)
- Doğum sonu kanama (postpartum hemoraji)
- Obstetrik fistül (vezikovajinal ve rektovajinal)
- İntrapartum fetal tehlike (güven vermeyen fetal durum)
- Makat geliş ve diğer anormal prezentasyonlar
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Protracted or Arrested Labor (MSD Manual Professional Edition, 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.