Retrofaringeal apse
Boğazın arkasında, çoğunlukla küçük çocuklarda görülen, ateş, boyun sertliği ve yutma güçlüğü yapan ve hava yolunu tıkayabilen irin birikimi.
Nedir
Retrofaringeal apse, farinks konstriktör kasları ile prevertebral fasya arasındaki retrofaringeal boşlukta irin birikmesidir. Hava yolunu tıkayabilen ve mediastene yayılabilen derin bir boyun enfeksiyonudur.
Kimleri etkiler
Çoğunlukla 5 yaşın altındaki çocuklarda görülür; çünkü bu yaşta retrofaringeal lenf düğümleri belirgindir ve sonra geriler. Daha büyük çocuklarda ve erişkinlerde genellikle boğaz arka duvarı travmasını (ağızda bir cisimle düşme, balık kılçığı, girişimler) izler veya diğer boyun enfeksiyonlarından yayılır. Erkek çocuklarda daha sıktır.
Nedenler
- Üst solunum yolu enfeksiyonu, farenjit veya otit sonrası retrofaringeal lenf düğümlerinin süpürasyonu (çocuklarda en sık)
- Farinks arka duvarının penetran yaralanması, yabancı cisimler, endoskopi veya entübasyon
- Diş, tonsil veya peritonsiller enfeksiyonlardan yayılım
- Genellikle polimikrobiyal: A grubu streptokok, Staphylococcus aureus (MRSA dâhil) ve solunum yolu anaerobları; nadiren tüberküloz
Risk faktörleri
- 5 yaşın altında olmak
- Yakın zamanda geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu, farenjit veya otitis media
- Arka farinks travması
- Erişkinlerde immünsüpresyon, diyabet ve kötü diş sağlığı
Patofizyoloji
Retrofaringeal lenf düğümleri burun, sinüsler, adenoid, farinks ve orta kulağı drene eder. Erken çocuklukta bu düğümlerin enfeksiyonu önce selülit (flegmon), ardından apse olarak süpüre olabilir. Boşluk kafa tabanından üst mediastene uzandığından irin göğse inebilir; oluşan kabarıklık farinks arka duvarını hava yoluna doğru iter.
Sınıflandırma
- Retrofaringeal selülit veya flegmon (drene edilebilir irin yok)
- Retrofaringeal apse (kontrast tutan duvarlı organize koleksiyon)
- Pediatrik (lenf düğümü kaynaklı) veya erişkin tipi (travmatik veya komşu enfeksiyonlardan yayılım)
Belirti ve bulgular
- Çoğu zaman soğuk algınlığı veya boğaz ağrısından sonra gelen ateş ve huzursuzluk
- Yutmada ağrı veya güçlük, beslenmeyi reddetme ve salya akması
- Boyunda sertlik veya ağrı, boynu geriye atmaktan kaçınma (tortikolli benzeri duruş)
- Boğuk ses ve gürültülü solunum
- Muayenede farinks arka duvarında kabarıklık (her zaman görülmez)
Tanı
- Klinik
- Boyun sertliği, disfaji ve salya akması olan ateşli küçük çocukta düşünülür. Boğaz nazikçe muayene edilir, çocuk sakin tutulur ve hava yolu risk altındaysa ağız zorla açılmaz.
- Tetkikler
- Tam kan sayımı ve inflamatuvar belirteçler; sepsiste kan kültürleri; antibiyotiği yönlendirmek için drene edilen irinin kültürü.
- Görüntüleme
- Ekstansiyonda ve inspirasyonda çekilen lateral boyun grafisi prevertebral yumuşak dokuda genişleme gösterebilir (çocuklarda C2 düzeyinde yaklaşık 7 mm'den, C6 düzeyinde 14 mm'den fazla), bazen gaz da görülür. Kontrastlı boyun BT'si apseyi doğrular, selülitten ayırır ve mediastene doğru yayılımı gösterir.
Ayırıcı tanı
- Epiglottit ve bakteriyel trakeit
- Peritonsiller ve parafaringeal apse
- Krup
- Menenjit (boyun sertliği)
- Retrofaringeal ödemli Kawasaki hastalığı ve servikal omurga yaralanması veya osteomiyeliti
Tedavinin amacı
Hava yolunu güvenceye almak, enfeksiyonu antibiyotiklerle kontrol etmek, gerektiğinde irini boşaltmak ve mediastene ve büyük damarlara yayılımı önlemek.
Tedavi
- Akut dönem
- Önce hava yolu: çocuğu sakin ve oturur hâlde tutmak, oksijen vermek, entübasyon veya cerrahi hava yolu için deneyimli ekibi hazır bulundurmak; KBB'ye acil sevk ve yatış.
- Medikal
- Streptokokları, Staphylococcus aureus'u ve anaerobları kapsayan ampirik intravenöz antibiyotikler (örneğin beta-laktamaz inhibitörlü bir aminopenisilin veya klindamisin; MRSA'nın sık olduğu yerlerde MRSA kapsamı eklenerek), kültürlere göre düzenlenir; küçük koleksiyonlar ve flegmonlar çoğu zaman yalnızca antibiyotiğe yanıt verir.
- Cerrahi
- Büyük apselerde, hava yolu tehlikesinde veya 24 ile 48 saatlik antibiyotiğe rağmen düzelme olmadığında, çoğunlukla ağız yoluyla cerrahi drenaj; yana veya aşağıya uzanan koleksiyonlarda dıştan boyun yaklaşımı.
- İzlem
- Hava yolu, sıvı dengesi ve ateşin izlenmesi; düzelme yoksa BT'nin tekrarlanması.
Komplikasyonlar
- Üst hava yolu obstrüksiyonu
- Rüptür sonucu irin aspirasyonu ve pnömoni
- İnen (desendan) mediastinit
- İnternal juguler ven trombozu (Lemierre sendromu) veya karotis arter erozyonu
- Sepsis, epidural apse ve atlantoaksiyel instabilite (Grisel sendromu)
Prognoz
Erken tanı, antibiyotik ve gerektiğinde drenajla çocukların çoğu tamamen iyileşir. Gecikme, önemli ölüm oranı taşıyan mediastinit veya damar komplikasyonlarına yol açabilir.
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Retrofaringeal apse neden en sık 5 yaş altında görülür?
Retrofaringeal lenf düğümleri erken çocuklukta belirgindir ve sonra geriler; üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra süpüre olabilirler.
Hangi radyografik bulgu tanıyı düşündürür?
Lateral boyun grafisinde prevertebral yumuşak doku genişlemesi; bazen gaz veya hava-sıvı seviyesi.
Tercih edilen görüntüleme yöntemi nedir?
Kontrastlı boyun BT'si.
Aşağı doğru yayılımın korkulan komplikasyonu nedir?
İnen (desendan) mediastinit.
İlgili hastalıklar
- Derin boyun enfeksiyonu ve Ludwig anjini
- Peritonsiller apse
- Akut epiglottit
- Krup (larenjotrakeobronşit)
- Mediastinit (akut ve fibrozan)
- Sepsis ve septik şok
- Servikal lenfadenopati
- Kawasaki hastalığı
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Retropharyngeal Abscess (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

