Edinsel epidermolizis bülloza
Antikorların deriyi sabitleyen kollajene saldırdığı, skar ve milia bırakarak iyileşen kırılgan deri ve büllere yol açan nadir otoimmün bir hastalıktır.
Nedir
Epidermisi dermise bağlayan ankraj fibrillerinin ana bileşeni olan tip VII kollajene karşı otoantikorların neden olduğu, kronik, edinsel, otoimmün subepidermal büllöz bir hastalık. Travmayla tetiklenen deri kırılganlığı olarak ya da diğer pemfigoid hastalıklarına benzeyen inflamatuvar bir erüpsiyon olarak ortaya çıkar.
Kimleri etkiler
Çok nadirdir (Avrupa verilerinde yılda milyonda birden az olgu). Her yaştan erişkini, nadiren çocukları etkiler. Kolombiya için veri yoktur; beklendiği gibi davranmayan bir 'pemfigoid' durumunda akla getirilmelidir.
Nedenler
- Tip VII kollajenin NC1 bölgesine karşı otoantikorlar (başlıca IgG)
- İlişkili hastalıklar: Crohn hastalığı (en tipik), ayrıca romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus, diyabet, amiloidoz, miyelom ve lenfoma
- Belirli HLA sınıf II alelleriyle ilişkili genetik yatkınlık
Risk faktörleri
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı, özellikle Crohn hastalığı
- Diğer otoimmün hastalıklar
- Erişkinlik
- Mekanik sürtünme veya travma (klasik form için)
Patofizyoloji
Otoantikorlar lamina densanın hemen altındaki ankraj fibrillerinde tip VII kollajene bağlanır. Kompleman aktivasyonu ve nötrofil toplanması (inflamatuvar form) veya ankraj işlevinin kaybı (mekanobüllöz form) epidermisi bazal membranın altından dermisten ayırır. Ayrışma derin olduğundan büller, kalıtsal distrofik epidermolizis büllozada olduğu gibi skar ve milia bırakarak iyileşir.
Sınıflandırma
- Klasik (mekanobüllöz, inflamatuvar olmayan): travmaya açık bölgelerde kırılgan deri ve büller
- İnflamatuvar: büllöz pemfigoid benzeri, müköz membran pemfigoidi benzeri, lineer IgA benzeri ve Brunsting-Perry formları
Belirti ve bulgular
- El sırtları, parmak eklemleri, dirsekler, dizler ve ayaklar üzerinde, inflamasyonsuz deride gergin büller ve erozyonlar
- Atrofik skarlar, milia ve renk değişikliğiyle iyileşme
- Bazı hastalarda tırnak kaybı ve skatrisyel saç kaybı
- İnflamatuvar formda yaygın, kaşıntılı, inflamasyonlu büller
- Bazı olgularda ağız, göz, özofagus veya larinks tutulumu
Tanı
- Klinik
- Travma bölgelerinde deri kırılganlığı ve skar bırakan bülleri olan ya da skar ve milia bırakan pemfigoid benzeri bir hastalığı olan erişkinde akla getirin.
- Tetkikler
- Perilezyonel biyopsi: rutin histolojide subepidermal bül; direkt immünfloresan bazal membran boyunca u-serrated (u-tırtıklı) paternde lineer IgG (sıklıkla C3 ile birlikte) gösterir. Tuzla ayrılmış deri (salt-split): antikorlar büllöz pemfigoidin (tavan) aksine dermal tarafa (taban) bağlanır. Anti-tip VII kollajen antikorları için ELISA hedefi doğrular. Şüphelenildiğinde porfiri ve inflamatuvar bağırsak hastalığını araştırın.
- Görüntüleme
- Tanı için gerekmez; özofagus yakınmaları varsa endoskopi.
Ayırıcı tanı
- Büllöz pemfigoid (tuzla ayrılmış deride tavana bağlanma)
- Müköz membran pemfigoidi
- Porfiria kutanea tarda ve psödoporfiri (bunlarda da el sırtlarında kırılgan, skar bırakan deri)
- Lineer IgA büllöz dermatozu
- Büllöz sistemik lupus eritematozus (o da tip VII kollajeni hedef alır)
- Kalıtsal distrofik epidermolizis bülloza (doğumdan itibaren)
Tedavinin amacı
Yeni bül oluşumunu durdurmak, erozyonları iyileştirmek, deri ve mukozalarda skarı önlemek, gözleri ve hava yolunu korumak ve uzun süreli immünosupresyonun yan etkilerini sınırlamak.
Tedavi
- Konservatif
- Sürtünme ve travmadan kaçının, bası noktalarını destekleyin, yumuşak giysiler kullanın, yapışmayan pansumanlarla nazik yara bakımı yapın ve büyük bülleri tavanını koruyarak boşaltın.
- Medikal
- Kolşisin, dapson, mikofenolat, azatiyoprin veya siklosporin gibi steroid koruyucu ajanlarla kombine sistemik kortikosteroidler; hastalığın tedavisi çoğu kez güçtür.
- Medikal
- Dirençli hastalık: rituksimab, intravenöz immünoglobulin, immünadsorpsiyon veya plazmaferez.
- İzlem
- Göz hastalıkları ve KBB ile düzenli göz, ağız ve yutma kontrolleri; enfeksiyon ve ilaç toksisitesi açısından hemşirelik izlemi.
Komplikasyonlar
- Ellerde skar, milia ve kontraktürler
- Konjonktival skar ve görme kaybı
- Özofagus ve larinks darlıkları
- Sekonder deri enfeksiyonu
- Uzun süreli immünosupresyonun yan etkileri
Prognoz
Yıllar boyunca alevlenme ve remisyonlarla seyreden kronik bir hastalıktır. Tedaviye yanıt çoğu kez büllöz pemfigoidden daha yavaştır. Bazı hastalar remisyona girer; uzun vadeli engelliliği ise mukozal hastalık belirler.
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Edinsel epidermolizis büllozada hedef antijen nedir?
Tip VII kollajen (ankraj fibrilleri).
Tuzla ayrılmış deri, EBA'yı büllöz pemfigoidden ayırmaya nasıl yardımcı olur?
EBA'da antikorlar dermal tabana, büllöz pemfigoidde ise epidermal tavana bağlanır.
EBA ile klasik olarak hangi bağırsak hastalığı ilişkilidir?
Crohn hastalığı.
Klasik formun iyileşen lezyonları geride ne bırakır?
El sırtları gibi travmaya açık bölgelerde atrofik skarlar ve milia.
İlgili hastalıklar
- Büllöz pemfigoid
- Müköz membran (sikatrisyel) pemfigoidi
- Pemfigus vulgaris
- Dermatitis herpetiformis
- Crohn hastalığı
- Sistemik lupus eritematozus
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Epidermolysis bullosa acquisita (DermNet, 2026).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

