Kalsifilaksi (kalsifik üremik arteriyolopati)
Kalsifilaksi; çoğunlukla diyaliz hastalarında deri küçük damarlarının kireçlenip pıhtılaştığı, deri ve yağ dokusunun öldüğü nadir, çok ağrılı bir hastalıktır.
Nedir
Derinin ve deri altı yağ dokusunun küçük arterleri ile arteriyollerinin duvarında kalsiyum birikmesi ve ardından pıhtılaşma sonucu deri ve yağ dokusunda iskemik, ağrılı nekroz gelişen, nadir ve sıklıkla ölümcül bir bozukluktur. Başlıca diyalize giren böbrek yetmezliği hastalarında görülür.
Kimleri etkiler
Seyrek görülür, ancak son dönem böbrek hastalığının en korkulan deri komplikasyonları arasındadır; her yıl diyaliz hastalarının küçük bir kısmını, daha sık olarak kadınları ve obezitesi veya diyabeti olanları etkiler. Kolombiya'da ve Latin Amerika'da diyalize erişim arttıkça nefroloji ve dermatoloji servisleri bu tabloyla daha sık karşılaşmaktadır. Böbrek fonksiyonları normal olan nadir, üremik olmayan olgular da görülür.
Nedenler
- Hemodiyaliz veya periton diyalizindeki son dönem böbrek hastalığı (kalsifik üremik arteriyolopati)
- Mineral metabolizması bozukluğu: yüksek fosfat, yüksek kalsiyum-fosfat çarpımı ve sekonder veya tersiyer hiperparatiroidi
- Primer hiperparatiroidi, alkolik karaciğer hastalığı, kanser veya bağ dokusu hastalığıyla birlikte görülen üremik olmayan formlar
- Bir vasküler kalsifikasyon inhibitörü olan aktif matriks Gla proteinini azaltan K vitamini antagonisti (varfarin) kullanımı
Risk faktörleri
- Diyaliz, özellikle uzun süreli
- Kadın cinsiyet, obezite ve diyabet
- Varfarin tedavisi
- Kalsiyum bazlı fosfat bağlayıcılar ve aktif D vitamini analogları
- Düşük serum albümini ve yakın zamanda hızlı kilo kaybı
- Glukokortikoidler veya diğer immünosupresifler
- Protein C veya S eksikliği gibi hiperkoagülabl durumlar
Patofizyoloji
Dermis ve deri altı yağ dokusunun küçük arteriyollerinde medial kalsifikasyon ve intimal fibrozis gelişerek lümeni daraltır. Ardından endotel hasarı trombozu tetikler ve bu damarların beslediği doku iskemiye girerek ölür. Böbrek yetmezliği; fosfat retansiyonu, hiperparatiroidi ve fetuin-A ile matriks Gla proteini gibi doğal kalsifikasyon inhibitörlerinin kaybı yoluyla bu süreci kolaylaştırır.
Sınıflandırma
- Üremik (kalsifik üremik arteriyolopati); kronik böbrek hastalığında, çoğunlukla diyalizde
- Üremik olmayan; böbrek fonksiyonları normal veya normale yakın
- Yerleşime göre: santral (gövde, karın, kalçalar, uyluklar, yağlı bölgeler üzerinde) veya distal (bacaklar, parmaklar, penis)
Belirti ve bulgular
- Sıklıkla görünen bulguyla orantısız olan ve gözle görülür lezyonlardan önce başlayabilen şiddetli, yanıcı ağrı
- Deride mor renkli, ağ benzeri (retiform) purpura ve ağrılı, sert plaklar veya nodüller
- Patlayarak derin, siyah nekrotik ülserlere (eskar) dönüşen kanlı büller
- Lezyonlar çoğunlukla uyluk, karın, kalça ve bacaklarda, yağdan zengin bölgelerin üzerindedir
- Ülserlerin yavaş iyileşmesi veya hiç iyileşmemesi
Tanı
- Klinik
- Yağlı bölgelerde çok ağrılı retiform purpura, plaklar veya nekrotik ülserleri olan diyaliz hastasında (veya başka risk faktörleri bulunan kişide) düşünülür. Tablo tipik olduğunda tanı çoğunlukla kliniktir.
- Tetkikler
- Kalsiyum, fosfat, parathormon, alkalen fosfataz, albümin ve koagülasyon testleri; gerektiğinde hiperkoagülabl durumlar açısından tarama. Deri altı yağ dokusunu da içeren derin insizyonel (kama) deri biyopsisi trombüslü, kalsifiye, daralmış küçük damarları ve yağ nekrozunu gösterir; ancak yeni ülserlere yol açabileceğinden dikkatle kullanılır. Enfeksiyon şüphesinde yara kültürleri.
- Görüntüleme
- Direkt grafiler veya mamografi tipi yumuşak doku filmleri küçük damarlarda ince, ağ benzeri kalsifikasyon gösterebilir; kemik sintigrafisi etkilenen yumuşak dokuda tutulum gösterebilir. Hiçbiri özgül değildir.
Ayırıcı tanı
- Varfarine bağlı deri nekrozu
- Selülit veya nekrotizan fasiit
- Kutanöz vaskülit ve kriyoglobulinemi
- Antifosfolipid sendromu ve diğer trombotik vaskülopatiler
- Piyoderma gangrenozum
- Deriye kolesterol (ateroembolik) embolileri
- Periferik arteriyel ülserler
Tedavinin amacı
Ağrıyı kontrol altına almak, yara enfeksiyonunu önlemek ve tedavi etmek, küçük damarları kireçlendiren süreci durdurmak (kalsiyum, fosfat ve parathormonu düzeltmek ve varfarin gibi tetikleyicileri kaldırmak) ve yaraların iyileşmesini sağlamak.
Tedavi
- Akut dönem
- Multidisipliner bakım (nefroloji, dermatoloji, yara bakımı, cerrahi, ağrı ve palyatif bakım); güçlü analjezi; yara enfeksiyonu veya sepsis varsa hızla antibiyotik.
- Medikal
- Mineral bozukluklarının düzeltilmesi: daha yoğun diyaliz, kalsiyum içermeyen fosfat bağlayıcılar, kalsiyum takviyeleri ile aktif D vitamininin kesilmesi ve parathormon yüksekse kalsimimetikler. Varfarin genellikle başka bir antikoagülanla değiştirilir.
- Medikal
- En yaygın kullanılan özgül tedavi sodyum tiyosülfattır, ancak kanıtlar başlıca olgu serilerinden gelmektedir; bisfosfonatlar ve hiperbarik oksijen de bildirilmiştir.
- Cerrahi
- Seçilmiş olgularda nekrotik dokunun cerrahi debridmanı ve hiperparatiroidi ağır olup ilaçlara yanıt vermediğinde paratiroidektomi.
- İzlem
- Hemşirelik bakımı: özenli yara bakımı ve pansumanlar, düzenli ağrı skorlaması, enfeksiyon bulgularının izlenmesi, bası bölgelerinin bakımı ve albümini yükseltmek için beslenme desteği.
Komplikasyonlar
- Yara enfeksiyonu ve sepsis
- İyileşmeyen kronik ülserler ve uzuv kaybı (amputasyon)
- Şiddetli kronik ağrı ve hareket kaybı
- Malnütrisyon ve düşkünlük
- Başlıca enfeksiyona bağlı ölüm
Prognoz
Kötüdür: diyalizle ilişkili olgularda mortalite yüksektir ve sıklıkla bir yıl içinde hastaların yarısından fazlasında bildirilir; ölümler çoğunlukla enfekte yaralar ve sepsise bağlıdır. Santral (gövde) lezyonlarının seyri distal lezyonlardan daha kötüdür; varfarinle ilişkili olgular ile erken, kombine tedavi uygulananların sonuçları daha iyidir.
Korunma
- Kronik böbrek hastalığında fosfat, kalsiyum ve parathormonun iyi kontrolü
- Diyaliz hastalarında aşırı kalsiyum yükünden ve mümkünse varfarinden kaçınılması
- Diyaliz hastasındaki her yeni ağrılı deri lezyonunun erken değerlendirilmesi
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Kalsifilaksi klasik olarak hangi hasta grubunu etkiler?
Diyalizdeki son dönem böbrek hastalığı olan kişiler; özellikle kadınlar, obezitesi veya diyabeti olanlar ve varfarin kullananlar.
Kalsifilakside tipik deri bulgusu nedir?
Özellikle uyluk ve karın gibi yağlı bölgelerde, siyah nekrotik ülserlere dönüşen, son derece ağrılı mor retiform purpura ve sert plaklar.
Kalsifilakside derin deri biyopsisi ne gösterir?
Deri altı yağ dokusundaki küçük arteriyollerin mediasında kalsifikasyon, intimal daralma, trombüsler ve yağ nekrozu.
Hangi antikoagülan kalsifilaksi için bilinen bir risk faktörüdür ve neden?
Varfarin (K vitamini antagonistleri); çünkü doğal bir vasküler kalsifikasyon inhibitörü olan matriks Gla proteininin aktivasyonunu azaltır.
Kalsifilakside başlıca ölüm nedeni nedir?
Nekrotik yaraların enfeksiyonu ve buna bağlı sepsis.
İlgili hastalıklar
- Kronik böbrek hastalığı
- KBH-mineral ve kemik bozukluğu (renal osteodistrofi)
- Primer hiperparatiroidi
- Bacak selüliti
- Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonu (nekrotizan fasiit, gazlı gangren)
- Periferik arter hastalığı
- Obezite
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Calciphylaxis: Causes, Symptoms, and Management (DermNet, 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

