Keratit ve korneal ülser
Keratit, korneanın iltihabı veya enfeksiyonudur; ülser ise kornea üzerinde açık bir yaradır. Kontakt lensler başlıca nedendir ve görme hızla kaybedilebilir.
Nedir
Gözün saydam ön penceresi olan korneanın, çoğunlukla enfeksiyona bağlı iltihabıdır. Yüzey katmanı kaybolup stroma infiltre olduğunda bir oftalmolojik acil olan korneal ülser oluşur.
3B'de görün
Kimleri etkiler
Enfeksiyöz keratit dünya genelinde korneal körlüğün önde gelen nedenlerinden biridir. Kolombiya dahil tropikal bölgelerde tarım işçilerinde bitkisel materyalle yaralanma sonrası fungal keratit görece sıktır; şehirlerde ise kontakt lensle ilişkili bakteriyel keratit baskındır.
Nedenler
- Bakteriler: Staphylococcus, Streptococcus pneumoniae ve Pseudomonas aeruginosa (kontakt lens kullananlarda tipik)
- Virüsler: herpes simpleks (dendritik ülser) ve varisella-zoster
- Mantarlar: bitkisel travma sonrası Fusarium ve Aspergillus; hastalıklı veya immünsüprese gözlerde Candida
- Acanthamoeba: musluk suyunda veya ev yapımı solüsyonlarda durulanan ya da saklanan veya yüzerken takılan kontakt lensler
- Enfeksiyöz olmayan: maruziyet (göz kapağının tam kapanmaması), ağır kuru göz, ultraviyole hasarı, otoimmün hastalık
Risk faktörleri
- Kontakt lens kullanımı, özellikle gece boyunca takma ve kötü lens hijyeni (ana risk faktörü)
- Özellikle bitkisel materyalle korneal travma veya yabancı cisim
- Göz yüzeyi hastalığı: kuru göz, lagoftalmi (örn. fasiyal paralizi), göz kapağı malpozisyonu
- Topikal kortikosteroid kullanımı, diyabet ve immünsüpresyon
- Geçirilmiş herpetik göz hastalığı veya kornea cerrahisi
Patofizyoloji
Korneal epiteldeki bir açıklık mikroorganizmaların tutunmasına ve stromayı invaze etmesine izin verir; Neisseria gibi bazıları sağlam bir yüzeyi de geçebilir. Bakteriyel ve konak enzimleri kollajeni yıkar; beyaz bir infiltrat, stromal incelme ve ön kamarada enflamasyon (hipopiyon) oluşur. Tedavi edilmezse stroma erir ve kornea perfore olabilir; iyileşme görmeyi bulanıklaştıran bir skar bırakır.
Sınıflandırma
- Nedene göre: bakteriyel, viral (herpes simpleks, zoster), fungal, protozoal (Acanthamoeba), enfeksiyöz olmayan
- Derinliğe göre: epitelyal, stromal, endotelyal
- Ülseratif ve ülseratif olmayan keratit
Belirti ve bulgular
- Göz ağrısı, çoğu zaman şiddetli, yabancı cisim hissiyle birlikte
- Korneanın çevresinde yoğunlaşan kızarıklıkla kırmızı göz (siliyer enjeksiyon)
- Fotofobi ve sulanma veya akıntı
- Bulanık görme
- Kornea üzerinde beyaz veya gri leke
Tanı
- Klinik
- Floresein boyamalı biyomikroskopi (yarık lamba) muayenesi epitel defektini ve infiltratı gösterir; herpes simpleks, korneal duyu azalmasıyla birlikte dallanan dendritik bir görünüm verir. Görme keskinliği kaydedilir.
- Tetkikler
- Büyük, derin, santral veya atipik ülserlerde Gram ve diğer boyamalar ile kültürler (bakteriyel, fungal, Acanthamoeba besiyerleri) için korneal kazıntı; herpes için PCR; kontakt lenslerin ve kabının kültürü.
- Görüntüleme
- Genellikle gerekmez; konfokal mikroskopi Acanthamoeba kistlerini veya mantar hiflerini gösterebilir; ön segment OKT incelmeyi ölçer.
Ayırıcı tanı
- Konjonktivit (korneal infiltrat yok, ağrı veya fotofobi az)
- Korneal abrazyon
- Ön üveit
- Akut açı kapanması glokomu
- Steril marjinal (immün) infiltratlar
Tedavinin amacı
Skarlaşmayı sınırlamak ve perforasyonu önlemek için enfeksiyonu hızla eradike etmek, ardından saydam bir kornea ve işlevsel görmeyi yeniden sağlamak.
Tedavi
- Akut dönem
- Kontakt lens kullanımı bırakılır ve acilen oftalmolojiye sevk edilir; enfeksiyon şüphesi olan göz kapatılmaz.
- Medikal
- Kültür sonuçları beklenirken yoğun topikal geniş spektrumlu antibiyotikler (florokinolonlar veya büyük ülserlerde güçlendirilmiş antibiyotikler); herpeste topikal veya oral antiviraller; mantarlarda topikal antifungaller (natamisin, vorikonazol); Acanthamoeba'da biguanidler.
- Medikal
- Ağrı için sikloplejik damlalar; topikal kortikosteroidler yalnızca uzman gözetiminde, bakteriyel enfeksiyon tedaviye yanıt vermeye başladıktan sonra; fungal, Acanthamoeba veya epitelyal herpetik hastalıkta asla kullanılmaz.
- Cerrahi
- Perforasyon, iyileşmeyen ülser veya yoğun skarda kornea nakli (keratoplasti); küçük perforasyonlarda doku yapıştırıcısı veya amniyotik membran.
- İzlem
- İnfiltrat boyutu, epitel defekti ve ağrının günlük veya sık değerlendirilmesi; hemşirelik odağı damla takvimi, el hijyeni ve lens bakımı eğitimi.
Komplikasyonlar
- Korneal skar ve düzensiz astigmatizma
- Korneal incelme ve perforasyon
- Endoftalmi
- Sekonder glokom ve katarakt
- Kalıcı görme kaybı veya gözün kaybı
Prognoz
Küçük periferik bakteriyel ülserler genellikle görmeyi pek etkilemeden iyileşir. Santral, büyük veya fungal ve Acanthamoeba enfeksiyonları yavaş iyileşir ve çoğu zaman skar bırakır; bazıları kornea nakli gerektirir.
Korunma
- El yıkama ve uygun kontakt lens bakımı; lensle uyumamak veya yüzmemek; lenslere asla musluk suyu değdirmemek
- Tarım ve sanayide koruyucu gözlük
- Gözünü kapatamayan kişilerde kayganlaştırıcılar ve göz kapağının korunması
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Yumuşak kontakt lens kullananlarda klasik olarak hangi mikroorganizma keratite neden olur?
Pseudomonas aeruginosa; Acanthamoeba ise musluk suyuna veya ev yapımı solüsyonlara maruz kalan lenslerle ilişkilidir.
Floreseinle hangi korneal görünüm herpes simpleks keratitini düşündürür?
Dallanan dendritik ülser; çoğu zaman korneal duyu azalmasıyla birlikte.
Bitkisel materyalle korneal yaralanmadan sonra hangi keratit tipiktir?
Fungal keratit (örn. Fusarium, Aspergillus).
Tanı konmamış keratitte topikal kortikosteroidlerden neden kaçınılmalıdır?
Herpetik epitelyal, fungal ve Acanthamoeba enfeksiyonlarını kötüleştirebilir ve korneal erimeyi hızlandırabilirler.
Neden olan mikroorganizmalar
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
İlgili hastalıklar
- Konjonktivit
- Korneal abrazyon ve oküler yabancı cisim
- Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu)
- Herpes zoster oftalmikus
- Endoftalmi
- Kuru göz hastalığı
- Üveit
- Bell paralizisi
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Corneal ulcers and infections: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2024); Bacterial Keratitis (EyeWiki (American Academy of Ophthalmology), 2025).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.