Anal fissür
Anal kanal iç yüzeyinde, genellikle sert dışkıya bağlı küçük bir yırtıktır. Dışkılama sırasında keskin ağrıya ve tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kana yol açar.
Nedir
Anal kanalın dentat çizginin altındaki iç yüzeyinde (anoderm) çizgisel bir yırtık veya ülserdir ve hemen her zaman posterior orta hatta yerleşir. Yeni olduğunda akut, yaklaşık altı ila sekiz haftadan uzun sürdüğünde kroniktir.
Kimleri etkiler
Her yaşta, özellikle genç ve orta yaşlı erişkinlerde ve bebeklerde sıktır. Birinci basamakta anal ağrı ve parlak kırmızı rektal kanamanın sık bir nedenidir.
Nedenler
- Sert veya iri dışkı geçişine ya da sık ishale bağlı travma
- Kan akımını azaltan ve iyileşmeyi geciktiren iç anal sfinkter spazmı ve yüksek istirahat tonusu
- Doğum (vajinal doğumdan sonra anterior fissürler daha sıktır)
- Orta hat dışındaki fissürlerde sekonder nedenler: Crohn hastalığı, tüberküloz, sifiliz, HIV, anal kanser
Risk faktörleri
- Kabızlık ve ıkınma
- Kronik ishal
- Lif açısından fakir beslenme
- Gebelik ve doğum
- Anal travma veya anal ilişki
Patofizyoloji
Sert bir dışkı hassas anodermi yırtar. Ağrı iç anal sfinkterde spazma yol açar; bu da istirahat basıncını yükseltir ve zaten zayıf perfüze olan posterior orta hatta kan akımını azaltır. Yırtık iskemik kalır ve iyileşmez; böylece ağrı, spazm ve kötü iyileşmeden oluşan bir kısır döngü oluşur. Kronik fissürlerde altta bir nöbetçi deri katlantısı (sentinel tag) ve üstte hipertrofik bir anal papilla gelişir.
Sınıflandırma
- Akut: yeni, keskin kenarlı
- Kronik: altı ila sekiz haftadan uzun; kabarık kenarlar, görünür sfinkter lifleri, nöbetçi katlantı ve hipertrofik papilla
- Primer (posterior veya anterior orta hat) ve sekonder (orta hat dışında veya çoklu; altta yatan bir hastalığı düşündürür)
Belirti ve bulgular
- Dışkılama sırasında, sonrasında dakikalar ile saatlerce sürebilen keskin, yırtılır tarzda ağrı
- Tuvalet kâğıdında veya dışkı yüzeyinde az miktarda parlak kırmızı kan
- Kabızlığı kötüleştiren dışkılama korkusu
- Kronik fissürlerde kaşıntı veya ele gelen deri katlantısı
Tanı
- Klinik
- Öykü ve kalçalar aralanarak yapılan nazik inspeksiyonla tanınır; bu genellikle posterior orta hattaki yırtığı gösterir. Parmakla rektal muayene ve anoskopi ağrı nedeniyle sıklıkla ertelenir.
- Tetkikler
- Genellikle gerekmez. Fissür atipikse veya iyileşmiyorsa cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, tüberküloz veya inflamatuvar bağırsak hastalığı açısından testler ve biyopsi.
- Görüntüleme
- Gerekmez. Kanamanın başka endişe verici özellikleri varsa veya fissür atipikse kolonoskopi ya da sigmoidoskopi.
Ayırıcı tanı
- Tromboze eksternal hemoroid
- Perianal apse veya fistül
- Anüsün Crohn hastalığı
- Anal kanser
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (sifiliz, herpes)
Tedavinin amacı
Dışkıyı yumuşatmak, ağrı ile sfinkter spazmı döngüsünü kırmak ve kontinansa zarar vermeden fissürün iyileşmesini sağlamak.
Tedavi
- Konservatif
- Lif, sıvı ve dışkı yumuşatıcılar, ılık oturma banyoları ve topikal anestezik ya da koruyucu merhemler; akut fissürlerin çoğu bu önlemlerle iyileşir.
- Medikal
- İç sfinkteri gevşeten topikal ajanlar: nitratlar veya kalsiyum kanal blokerleri (diltiazem veya nifedipin); iyileşmeyen kronik fissürlerde iç sfinktere botulinum toksini enjeksiyonu.
- Cerrahi
- Tıbbi tedavinin başarısız olduğu kronik fissürlerde lateral internal sfinkterotomi; en yüksek iyileşme oranına sahiptir ancak küçük bir inkontinans riski taşır.
- İzlem
- Hemşirelik öncelikleri: beslenme ve tuvalet alışkanlıklarını öğretmek, dışkılama öncesi ağrı kontrolü, oturma banyoları ve yoğun kanama ya da enfeksiyon belirtilerinin bildirilmesi.
Komplikasyonlar
- Nöbetçi katlantıyla birlikte kronik fissür
- Nüks
- Perianal apse veya fistül
- Sfinkter cerrahisi sonrası fekal inkontinans
Prognoz
Akut fissürlerin çoğu konservatif tedaviyle birkaç hafta içinde iyileşir. Kronik fissürler sıklıkla sfinkter gevşetici tedavi veya cerrahi gerektirir; kabızlık sürerse nüks sıktır.
Korunma
- Sert dışkıdan kaçınmak için lifli beslenme ve yeterli sıvı
- Kabızlığın veya ishalin hızla tedavi edilmesi
- Uzun süreli ıkınmadan kaçınmak
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Primer anal fissürlerin çoğu nerede yerleşir?
Anal kanalın posterior orta hattında (ikinci sıklıkta, özellikle doğum sonrasında anterior orta hat).
Orta hat dışındaki bir anal fissür neyi düşündürür?
Crohn hastalığı, tüberküloz, sifiliz, HIV veya anal kanser gibi sekonder bir nedeni.
Hangi kasın spazmı fissürün iyileşmesini engeller?
İç anal sfinkter.
Kronik anal fissürün triadı nedir?
Fissürün kendisi, nöbetçi deri katlantısı ve hipertrofik anal papilla.
Tıbbi tedavinin başarısız olduğu kronik fissürlerde hangi cerrahi uygulanır?
Lateral internal sfinkterotomi.
Semiyolojide
İlgili hastalıklar
- Hemoroid
- Anorektal apse ve fistül
- Crohn hastalığı
- Kabızlık ve fekal impaksiyon
- Kolorektal kanser
- Alt gastrointestinal kanama
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Anal fissure: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2025); Anal Fissure - Gastroenterology - MSD Manual Professional Edition (MSD Manual Professional Edition, 2025).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.