Endometriyal hiperplazi
Endometriyal hiperplazi, rahim iç zarının genellikle aşırı östrojen nedeniyle aşırı büyümesidir. Bazı formları kansere dönüşebilir.
Nedir
Bezlerin stromaya oranla aşırı proliferasyonu sonucu endometriyumun anormal kalınlaşması. Hücresel atipinin varlığına veya yokluğuna göre sınıflandırılır; atipik form endometrioid endometriyum kanserinin öncüsüdür.
Kimleri etkiler
En sık 40'lı ve 50'li yaşlardaki kadınlarda ve menopozdan sonra tanı konur. Kolombiya ve Latin Amerika'da obezite ve tip 2 diyabetin artması, bu durumun ana itici gücü olan karşılanmamış östrojene maruz kalan kadın sayısını artırmaktadır.
Nedenler
- Karşılanmamış östrojen: dengeleyecek yeterli progesteron olmadan östrojen uyarısı
- Kronik anovülasyon (polikistik over sendromu, perimenopoz)
- Androjenlerin yağ dokusunda östrojene periferik dönüşümü (obezite)
- Uterusu olan kadında yalnızca östrojen içeren hormon tedavisi
- Tamoksifen (endometriyumda kısmi östrojen agonisti)
- Östrojen salgılayan over tümörleri (granüloza hücreli tümör)
Risk faktörleri
- Obezite
- Polikistik over sendromu
- 35 yaş üstü ve menopoza geçiş dönemi
- Nulliparite, erken menarş veya geç menopoz
- Diyabet ve hipertansiyon
- Lynch sendromu (herediter non-polipozis kolorektal kanser)
Patofizyoloji
Östrojen endometriyal bezlerin proliferasyonunu uyarır; progesteron normalde iç zarı sekretuvar evreye geçirir ve dökülmesini tetikler. Östrojen uzun süre progesteron olmadan etki ettiğinde bezler çoğalmaya devam eder ve stromayı sıkıştırır. Zamanla klonal genetik değişiklikler (örneğin PTEN kaybı) atipik hücreler oluşturabilir; bu, hiperplaziyi endometrioid karsinoma bağlayan adımdır.
Sınıflandırma
- Atipisiz hiperplazi (benign)
- Atipik hiperplazi / endometrioid intraepitelyal neoplazi (premalign)
Belirti ve bulgular
- Ağır, uzun süren veya düzensiz adet kanaması
- Adetler arası kanama
- Menopozdan sonra her türlü vajinal kanama
- Bazen belirti yoktur (görüntülemede veya biyopside saptanır)
Tanı
- Klinik
- Anormal uterin kanaması ve karşılanmamış östrojen için risk faktörleri olan kadında, özellikle herhangi bir kanaması olan postmenopozal kadında düşünülür. Tanı histolojiktir.
- Tetkikler
- Endometriyal biyopsi (poliklinikte aspirasyonla örnekleme) temel testtir; örnek yetersizse veya belirtiler sürerse histeroskopi eşliğinde hedefli biyopsi ya da dilatasyon ve küretaj. Kanama ağırsa hemoglobin; üreme çağındaki kadınlarda gebelik testi.
- Görüntüleme
- Transvajinal ultrason endometriyum kalınlığını ölçer; kanaması olan postmenopozal kadında ince endometriyum kanseri olası kılmaz, kalın endometriyum ise örnekleme gerektirir.
Ayırıcı tanı
- Endometriyum karsinomu
- Endometriyal polip
- Submüköz miyom
- Atrofik endometriyum (postmenopozal kanamanın sık nedeni)
- Gebelikle ilişkili kanama
- Serviks lezyonu
Tedavinin amacı
Anormal kanamayı durdurmak, hiperplaziyi geriletmek ve kansere ilerlemeyi önlemek ya da erken saptamak; atipiye, yaşa ve doğurganlık isteğine göre hormonal tedavi ile cerrahi arasında seçim yapmak.
Tedavi
- Medikal
- Atipisiz hiperplazi: oral olarak veya doğrudan endometriyum üzerine etki eden levonorgestrel salgılayan rahim içi araçla progestin tedavisi.
- Yaşam tarzı
- Risk faktörlerinin düzeltilmesi, başlıca kilo kaybı, ve varsa yalnızca östrojen içeren tedavinin kesilmesi.
- Cerrahi
- Atipik hiperplazi: eşlik eden veya ileride gelişecek kanser riski nedeniyle total histerektomi standart tedavidir; endometriyal ablasyon uygun değildir.
- İzlem
- Hormonal tedavi sırasında belirli aralıklarla tekrar endometriyal örnekleme ve atipisi olan seçilmiş genç kadınlarda yakın histolojik izlemle doğurganlığı koruyan progestin tedavisi.
Komplikasyonlar
- Endometrioid endometriyum karsinomuna ilerleme
- Atipi nedeniyle yapılan histerektomide saptanan eşlik eden karsinom
- Ağır kanamaya bağlı demir eksikliği anemisi
- Hormonal tedaviden sonra nüks
Prognoz
Atipisiz hiperplazi genellikle progestinlerle geriler ve nadiren kansere dönüşür. Atipik hiperplazi, eşlik eden veya sonradan gelişen karsinom açısından önemli bir risk taşır; histerektominin tercih edilmesinin nedeni budur. Tedavi edildiğinde prognoz mükemmeldir.
Korunma
- Uterusu olan kadınlarda östrojen tedavisine progestojen eklenmesi
- Sağlıklı kilo
- Kronik anovülasyonda düzenli progestin çekilme kanaması veya hormonal kontrasepsiyon
- Postmenopozal kanamanın hızla değerlendirilmesi
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Endometriyal hiperplazinin başlıca nedeni hangi hormonal durumdur?
Karşılanmamış östrojen: obezite, anovülasyon veya yalnızca östrojen tedavisinde olduğu gibi yeterli progesteron olmadan östrojen uyarısı.
Hangi histolojik özellik kansere ilerleme riskini belirler?
Hücresel atipi; atipik hiperplazi endometrioid endometriyum karsinomunun öncüsüdür.
Kanaması ve kalın endometriyumu olan postmenopozal kadında temel test nedir?
Hiperplazi ve kanseri dışlamak için endometriyal biyopsi (doku örneklemesi).
Çocuk sahibi olmayı tamamlamış bir kadında atipik hiperplazinin standart tedavisi nedir?
Total histerektomi.
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
İlgili hastalıklar
- Endometriyum kanseri
- Anormal uterin kanama
- Polikistik over sendromu
- Obezite
- Menopoz ve klimakterik sendrom
- Tip 2 diabetes mellitus
- Uterus miyomları (leiomiyomlar)
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Endometrial Hyperplasia (Cleveland Clinic, 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.