Akut mezenter iskemi !

Akut mezenter iskemi, bağırsağa giden kan akımının genellikle superior mezenterik arterde aniden kesilmesidir; bağırsak saatler içinde ölebilir.

Güncellendi 2026-10-29

İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

Nedir

Bağırsağa giden kan akımının, en sık superior mezenterik arterde, aniden kesilmesi; hızla bağırsak nekrozuna yol açabilir. Mortalitesi yüksek bir cerrahi acildir.

Kimleri etkiler

Sık değildir ama ölümcüldür; başlıca kalp ve damar hastalığı olan yaşlı erişkinleri etkiler. Erken bulgular silik olduğundan tanı sıklıkla gecikir.

Nedenler

Genellikle kalp kaynaklı (atriyal fibrilasyon, yakın zamanda geçirilmiş miyokard enfarktüsü) superior mezenterik arter embolisi
Damarın çıkışındaki aterosklerotik darlık üzerinde arteriyel tromboz
Okluzif olmayan mezenter iskemi: düşük akım durumları, şok, vazopresörler, kalp cerrahisi, diyaliz
Mezenter ven trombozu: trombofili, portal hipertansiyon, pankreatit, malignite
Mezenter damarları tutan aort diseksiyonu

Risk faktörleri

Özellikle antikoagülasyon olmadan atriyal fibrilasyon
Ateroskleroz, sigara, diyabet; önceden kronik mezenter iskemi (yemek sonrası ağrı, yemek korkusu, kilo kaybı)
Kalp yetersizliği ve düşük kalp debisi
İleri yaş
Hiperkoagülabilite durumları, oral kontraseptifler (venöz form)

Patofizyoloji

Mukoza iskemiye en duyarlı katmandır ve saatler içinde ölmeye başlar; laktat salınır ve bakteriler bağırsak duvarını geçer. İskemi ardından tam kat nekroza, perforasyona, peritonite ve sepsise ilerler. Emboliler genellikle a. colica media'nın çıkışının hemen distaline yerleşir ve proksimal jejunumu korur; tromboz ise ostiumu tıkar ve daha fazla bağırsağı etkiler.

Sınıflandırma

Arteriyel embolik
Arteriyel trombotik
Okluzif olmayan (NOMI)
Mezenter ven trombozu

Belirti ve bulgular

Fizik muayene bulgularıyla orantısız şiddetli karın ağrısı
Ani bağırsak boşalması: kusma ve ishal
Dışkıda kan (daha geç)
Distansiyon, bağırsak enfarkte olduğunda ise defans ve rijidite
Venöz form: daha sinsi, daha az özgül ağrı

Tanı

Klinik: Kardiyovasküler riski olan ve az bulguyla şiddetli ağrısı olan yaşlı bir hastada yüksek şüphe; erken muayene neredeyse normal olabilir.
Tetkikler: Laktat sıklıkla yükselir ancak özgül değildir ve normal değer iskemiyi dışlamaz. Lökositoz, metabolik asidoz, D-dimer, yüksek amilaz. Atriyal fibrilasyon için EKG.
Görüntüleme: BT anjiyografi (arteriyel ve venöz fazlar) ilk basamak testtir: tıkanıklığı, bağırsak duvarı değişikliklerini, pnömatozu ve portal venöz gazı gösterir. Böbrek fonksiyonu kaygıları nedeniyle geciktirilmez. Direkt grafinin yararı azdır.

Ayırıcı tanı

İçi boş organ perforasyonu
Akut pankreatit
İnce bağırsak tıkanıklığı veya volvulus
Aort diseksiyonu veya rüptüre abdominal aort anevrizması
İskemik kolit
Karın ağrısıyla seyreden miyokard enfarktüsü

Tedavinin amacı

Hastayı ve olabildiğince fazla bağırsağı kurtarmak için bağırsağa kan akımını mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlamak, ölü bağırsağı çıkarmak ve dolaşımı desteklemek.

Tedavi

Akut dönem: Sıvılarla resüsitasyon, asidozun düzeltilmesi, nazogastrik dekompresyon ve geniş spektrumlu antibiyotikler.
Medikal: Kontrendikasyon yoksa intravenöz heparinle hemen antikoagülasyon; mezenter ven trombozunun başlıca tedavisidir.
Cerrahi: Superior mezenterik arterin embolektomisi veya baypası, canlı olmayan bağırsağın rezeksiyonu ve sıklıkla planlı ikinci bakış ameliyatıyla laparotomi.
Girişim: Seçilmiş hastalarda, özellikle trombotik tıkanıklıkta, sıklıkla hibrit ortamda endovasküler tedavi (aspirasyon, tromboliz, anjiyoplasti ve stent).
Medikal: Okluzif olmayan iskemi: nedenin tedavisi, kalp debisinin iyileştirilmesi, vazopresörlerin azaltılması ve bazı merkezlerde intraarteriyel vazodilatörler.
Medikal: Embolik veya venöz hastalıkta uzun süreli antikoagülasyon; aterosklerozda antiplatelet ve lipid düşürücü tedavi.

Komplikasyonlar

Bağırsak nekrozu ve perforasyonu
Peritonit, sepsis ve çoklu organ yetmezliği
Geniş rezeksiyon sonrası kısa bağırsak sendromu
Tekrarlayan iskemi veya darlık

Prognoz

Mortalite yüksek olmayı sürdürür ve her saatlik gecikmeyle artar. BT anjiyografiyle erken tanı ve hızlı revaskülarizasyon sağkalımı iyileştirir.

Korunma

Endikasyon varsa atriyal fibrilasyonda antikoagülasyon
Vasküler risk etkenlerinin kontrolü ve sigaranın bırakılması
Semptomatik kronik mezenter iskeminin revaskülarizasyonu

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Akut mezenter iskeminin klasik klinik özelliği nedir?

Fizik muayeneyle orantısız şiddetli karın ağrısı; sıklıkla ani kusma veya ishalle birlikte.

Superior mezenterik artere giden embolinin en sık kaynağı nedir?

Kalp; genellikle atriyal fibrilasyonda sol atriyal trombüs veya miyokard enfarktüsü sonrasında ventriküler trombüs.

Akut mezenter iskemiden şüphelenildiğinde ilk basamak görüntüleme testi hangisidir?

Gecikmeden yapılan bifazik abdominal BT anjiyografi.

Normal laktat akut mezenter iskemiyi dışlar mı?

Hayır. Laktat özgül değildir ve erken dönemde normal kalabilir; yükselen laktat geç bir bulgudur.

SMA embolisi neden sıklıkla proksimal jejunumu korur?

Emboliler genellikle a. colica media'nın çıkışının distaline yerleşir, bu nedenle ilk jejunal dallar kan almaya devam eder.

İlgili hastalıklar

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Acute Mesenteric Ischemia (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2026).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

Durgical 3D modelinde vurgulanmış Üst mezenterik arter (a. mesenterica superior)