Hiperemezis gravidarum
Hiperemezis gravidarum, gebelikte dehidratasyon ve kilo kaybına yol açan, hastane bakımı gerektirebilen şiddetli ve sürekli bulantı ve kusmadır.
Nedir
Gebelik bulantı ve kusmasının en ağır ucu: kilo kaybına (sıklıkla gebelik öncesi ağırlığın %5'inden fazla), dehidratasyona, ketozise ve elektrolit bozukluklarına yol açan sürekli kusma. Birinci trimesterde başlar ve genellikle 16–20. haftalarda düzelir; ancak bazı kadınlarda daha uzun sürer.
Kimleri etkiler
Bulantı ve kusma gebelerin çoğunu etkiler, ancak hiperemezis gravidarum yaklaşık %0,3–3'ünü etkiler. Gebeliğin erken döneminde hastaneye yatışın önde gelen nedenlerindendir ve sonraki gebeliklerde yineleme eğilimindedir.
Nedenler
- Plasenta hormonları: büyüme ve farklılaşma faktörü GDF15 bugün başlıca etken olarak kabul edilmektedir; hCG ve östrojen de katkıda bulunur
- Genetik yatkınlık (GDF15 ve reseptöründeki varyantlar)
- Çoğul gebelik ve mol gebeliği gibi hCG düzeylerinin yüksek olduğu durumlar
Risk faktörleri
- Önceki gebelikte hiperemezis
- Aile öyküsü (annesi veya kız kardeşi etkilenmiş)
- Çoğul gebelik ve mol gebeliği
- İlk gebelik ve genç yaş
- Taşıt tutması veya migren öyküsü
- Kız fetüs
Patofizyoloji
Yüksek düzeydeki plasental GDF15, bulantıyı ve besinden tiksinmeyi denetleyen beyin sapındaki area postrema reseptörlerine etki eder; gebelik öncesi GDF15 düzeyi düşük kadınlar daha duyarlı görünmektedir. hCG de TSH reseptörünü uyararak geçici gestasyonel tirotoksikoza yol açabilir. Tekrarlayan kusma sıvı, hidrojen iyonu, klorür ve potasyum kaybına (hipokalemik hipokloremik metabolik alkaloz), açlık ketozisine ve takviye yapılmazsa tiamin tükenmesine neden olur.
Sınıflandırma
- Gebelik bulantı ve kusması (hafif-orta, dehidratasyon yok)
- Hiperemezis gravidarum (kilo kaybı, dehidratasyon, elektrolit dengesizliği)
- PUQE (Pregnancy-Unique Quantification of Emesis; gebeliğe özgü kusma ölçeği) gibi şiddet skorları tedaviye yön verir
Belirti ve bulgular
- Sürekli bulantı ve sık kusma; yiyecek veya sıvıyı tutamama
- Kilo kaybı
- Baş dönmesi, ağız kuruluğu, azalmış ve koyu renkli idrar (dehidratasyon)
- Aşırı tükürük (ptiyalizm) ve yorgunluk
- Uzun süren belirtilere bağlı kaygı ve çökkün duygudurum
Tanı
- Klinik
- Dışlama yoluyla konan klinik tanı: diğer nedenler dışlandıktan sonra, gebeliğin erken döneminde başlayan, kilo kaybı ve dehidratasyonla seyreden şiddetli kusma. Değerlendirme kilo, yaşam bulguları, hidrasyon durumu ve bir şiddet skorunu kapsar.
- Tetkikler
- İdrarda keton ve dansite; elektrolitler (potasyum, sodyum, klorür), üre ve kreatinin; karaciğer enzimleri (sıklıkla hafif yüksek); tiroid fonksiyonları (hCG'ye bağlı baskılanmış TSH sıktır ve genellikle antitiroid tedavi gerektirmez); idrar kültürü; glukoz.
- Görüntüleme
- Canlı bir intrauterin gebeliği doğrulamak ve çoğul gebeliği veya mol gebeliğini dışlamak için obstetrik ultrasonografi. Safra yolu veya pankreas hastalığından şüphelenilirse batın ultrasonografisi.
Ayırıcı tanı
- Gastroenterit, hepatit, kolesistit ve pankreatit
- İdrar yolu enfeksiyonu ve piyelonefrit
- Graves hastalığına bağlı hipertiroidi
- Mol gebeliği
- Diyabetik ketoasidoz, adrenal yetmezlik ve intrakraniyal nedenler
Tedavinin amacı
Belirtiler geçene kadar hidrasyonu ve elektrolitleri düzeltmek, bulantı ve kusmayı kontrol altına almak, tiamin eksikliğini önlemek ve beslenmeyi ve ruh sağlığını desteklemek.
Tedavi
- Yaşam tarzı
- Az ve sık, yavan öğünler ve sıvılar; tetikleyicilerden kaçınmak; hafif olgularda zencefil yararlı olabilir.
- Medikal
- Basamaklı antiemetikler: önce piridoksin ile doksilamin veya diğer antihistaminikler, ardından dopamin antagonistleri (metoklopramid, proklorperazin) ve serotonin antagonistleri (ondansetron); kortikosteroidler yalnızca dirençli olgularda, uzman gözetiminde.
- Akut dönem
- Sodyum klorürlü intravenöz sıvılar ve potasyum replasmanı; Wernicke ensefalopatisini önlemek için dekstroz içeren herhangi bir sıvıdan önce tiamin.
- Girişim
- Tedaviye rağmen süren kilo kaybında tüple enteral beslenme veya nadiren parenteral beslenme.
- İzlem
- Hemşirelik öncelikleri: günlük tartı, sıkı aldığı-çıkardığı takibi, idrarda keton, elektrolitler, mental durum ve göz hareketleri; hastaneye yatırılan ve hareketsiz kalan kadınlarda venöz tromboembolizm profilaksisi; duygusal destek.
Komplikasyonlar
- Dehidratasyon, akut böbrek hasarı ve elektrolit bozuklukları (hipokalemi, hiponatremi)
- Tiamin eksikliğine bağlı Wernicke ensefalopatisi
- Mallory-Weiss yırtığı ve özofagus rüptürü (nadir)
- Venöz tromboembolizm
- Depresyon, kaygı ve travma sonrası stres
- Annenin kilo alımı yetersiz olduğunda düşük doğum ağırlığı
Prognoz
Belirtiler genellikle gebeliğin ortasında düzelir ve doğumdan sonra geçer. Tedaviyle anne ve bebek için sonuçlar genellikle iyidir. Durum sonraki gebeliklerde sıklıkla yineler.
Korunma
- Gebe kalma döneminde multivitamin almak şiddetli bulantıyı azaltabilir
- Bulantı ve kusmanın ağırlaşmadan erken tedavisi
- Önceden hiperemezis geçirmiş kadınlarda erken tedavinin planlanması
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Hiperemezis gravidarum için tipik asit-baz bozukluğu hangisidir?
Sıklıkla ketozisle birlikte hipokalemik hipokloremik metabolik alkaloz.
Glukoz içeren sıvılardan önce ne verilmelidir?
Wernicke ensefalopatisini önlemek için tiamin.
Ultrasonografi hangi iki durumu dışlamalıdır?
Her ikisi de yüksek hCG ile ilişkili olan çoğul gebelik ve mol gebeliği.
TSH neden sıklıkla düşüktür ve antitiroid ilaç gerektirir mi?
hCG TSH reseptörünü uyarır (gestasyonel geçici tirotoksikoz); genellikle antitiroid tedavi olmadan düzelir.
Bugün başlıca neden olduğu düşünülen plasenta hormonu hangisidir?
GDF15 (büyüme ve farklılaşma faktörü 15).
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
İlgili hastalıklar
- Molar gebelik (hidatiform mol)
- Graves hastalığı (hipertiroidi)
- Akut (viral) gastroenterit
- Akut pankreatit
- İdrar yolu enfeksiyonu (akut sistit)
- Gestasyonel trofoblastik neoplazi (koryokarsinom)
Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.
Kaynaklar: Hyperemesis gravidarum (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2024).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.