Antiepileptik ilaçlar
Aşırı uyarılmış beyin devrelerini yatıştırarak nöbetleri durduran veya seyrekleştiren ilaçlar. Epilepsili çoğu kişi bu ilaçlarla nöbetsiz hale gelebilir.
Nedir
Epileptik nöbetleri önlemek ve tedavi etmek için kullanılan ilaçlar; antiepileptik ilaçlar olarak da adlandırılır. DSÖ'ye göre epilepsili kişilerin %70'e kadarı uygun kullanımla nöbetsiz hale gelebilir; yine de düşük ve orta gelirli ülkelerde birçoğu tedavisiz kalır. Latin Amerika'da nörosistiserkoz, epilepsinin önemli ve önlenebilir bir nedenidir.
Etki mekanizması
Her ilaç beyindeki uyarılma ile inhibisyon arasındaki dengeyi değiştirir. Bazıları sodyum kanallarını inaktif durumda tutar (karbamazepin, fenitoin, lamotrijin, lakozamid); bazıları talamustaki T tipi kalsiyum kanallarını bloke eder (etosüksimid); bazıları GABA inhibisyonunu güçlendirir (fenobarbital, klobazam, tiagabin, vigabatrin); levetirasetam sinaptik vezikül proteini SV2A'ya bağlanır; valproat ve topiramat aynı anda birden fazla hedefe etki eder.
Hedef: Voltaj kapılı sodyum ve kalsiyum kanalları, GABA-A reseptörleri, GABA metabolizması ve taşınması, SV2A
Bu gruptaki ilaçlar
- KarbamazepinTrigeminal nevraljiyi de tedavi eden bir antiepileptik ilaç. Sodyum kanallarını bloke eder ve Asya kökenli bazı…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- Valproik asitGeniş spektrumlu bir antiepileptik ve duygudurum dengeleyici ilaç. Sınıfının en teratojenik olanıdır ve karaciğere ve…Birden fazla hedef: sodyum kanalları, T tipi kalsiyum kanalları, GABA düzeyleri ve histon deasetilazlar
- FenitoinNöbetler için eski ve ucuz bir sodyum kanalı blokeri. Küçük doz değişiklikleriyle düzeyleri dik biçimde yükselir ve…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- LamotrijinGeniş spektrumlu bir antiepileptik ilaç ve bipolar duygudurum dengeleyici. Hayatı tehdit eden bir döküntüye yol…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- LevetirasetamEtkileşimi az, yaygın kullanılan bir antiepileptik ilaç. Bir sinaptik vezikül proteinine bağlanır; irritabilite veya…Sinaptik vezikül glikoproteini 2A (SV2A)
- FenobarbitalHâlâ yaygın kullanılan en eski antiepileptik; DSÖ temel ilaç listesinde bir barbitürat. Sedasyon yapar, karaciğer…GABA-A reseptörü (α1β2γ2)
- EtosüksimidÇocukluğun kısa dalma nöbetleri olan absans nöbetleri için bir ilaç. Talamustaki T tipi kalsiyum kanallarını bloke eder.T tipi kalsiyum kanalı (Cav3)
- TopiramatBirden fazla hedefi olan, nöbet ve migren profilaksisinde kullanılan bir ilaç. Kilo kaybı, karıncalanma, düşüncede…Birden fazla hedef; şekil karbonik anhidraz II'yi gösterir
- FosfenitoinStatus epileptikusta damar içi veya kas içi kullanılan, fenitoinin suda çözünen ön ilacı. Çok hızlı infüzyon…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav), fenitoin aracılığıyla
- LakozamidYavaş inaktivasyonu güçlendiren, sodyum kanalına etkili bir antiepileptik ilaç. EKG'de PR aralığını uzatabilir…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- OkskarbazepinFokal nöbetler için karbamazepinin bir akrabası. Aktif metaboliti sodyum kanallarını bloke eder; tipik sorunu düşük…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- KlobazamLennox-Gastaut sendromunda ek tedavi olarak kullanılan bir 1,5-benzodiazepin. Sedasyon yapar ve opioidlerle birlikte…GABA-A reseptörü, benzodiazepin bölgesi
- FelbamatAğır epilepside son çare antiepileptik. Aplastik anemi ve karaciğer yetmezliği yapabildiği için yalnızca yarar bunu…NMDA reseptörü, glisin bölgesi (GluN1)
- TiagabinGABA taşıyıcısı GAT-1'i bloke ederek GABA'nın sinapsta daha uzun kalmasını sağlayan, fokal nöbetlerde ek tedavi ilacı.GABA taşıyıcısı 1 (GAT-1)
- VigabatrinGABA'yı yıkan enzimin geri dönüşümsüz bir inhibitörü; infantil spazmlarda ve dirençli fokal nöbetlerde kullanılır…GABA transaminaz (GABA-T)
- ZonisamidYarılanma ömrü çok uzun olan sülfonamid yapısında bir antiepileptik ilaç. Sodyum ve T tipi kalsiyum kanallarını bloke…Voltaj kapılı sodyum kanalları ve T tipi kalsiyum kanalları
- PrimidonVücutta fenobarbitale dönüşen eski bir antiepileptik ilaç. Bugün daha çok esansiyel tremor ve bazı epilepsilerde…GABA-A reseptörü (metaboliti fenobarbital aracılığıyla)
- BrivarasetamSinaptik vezikül proteini SV2A'ya daha güçlü bağlanan, levetirasetamın daha yeni bir akrabası. Fokal nöbetleri tedavi…Sinaptik vezikül glikoproteini 2A (SV2A)
- KannabidiolKenevir bitkisinden elde edilen, sarhoşluk yapmayan saflaştırılmış bir bileşik; nadir görülen ağır çocukluk…Birkaç olası hedef (antiepileptik mekanizması kesinleşmemiştir)
- SenobamatErişkinlerde kontrolü zor fokal nöbetler için yeni bir oral ilaç. Doz çok yavaş artırılır ve QT aralığını kısaltabilir.Voltaj kapılı sodyum kanalları (persistan akım) ve GABA-A reseptörü
- EslikarbazepinFokal nöbetler için karbamazepin ailesinden bir ön ilaç. Sodyum kanallarını engelleyen S-likarbazepine dönüşür ve…Voltaj kapılı sodyum kanalı (Nav)
- FenfluraminDravet ve Lennox-Gastaut nöbetleri için düşük dozlarda yeniden kullanıma giren eski bir iştah bastırıcı. Kalp…Serotonin taşıyıcısı (SERT) ve serotonin reseptörleri
- PerampanelEpilepside kullanılan ilk AMPA glutamat reseptör blokeri; günde bir kez yatarken alınır. Düşmanlık ve saldırganlığa…AMPA tipi iyonotropik glutamat reseptörü (GluA2)
- RufinamidLennox-Gastaut sendromunun pek çok nöbet tipinde diğer ilaçlarla birlikte kullanılan triazol yapılı bir antiepileptik…Voltaj kapılı sodyum kanalları
- StiripentolDravet sendromunda klobazamla birlikte verilen ek bir ilaç. GABA sinyalini güçlendirir ve diğer ilaçların yıkımını…GABA-A reseptörü ve GABA metabolizması
Gruptaki diğerleri
- Brivarasetam
- Eslikarbazepin
- Perampanel
- Senobamat
- Rufinamid
- Primidon
- Klonazepam
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Tipik absans nöbetlerinde ilk tercih olan iki ilaç hangileridir?
Etosüksimid ve valproat. İkisi de saniyede 3 diken-dalga örüntüsünü yönlendiren talamik nöronların T tipi kalsiyum akımını azaltır.
Nöral tüp defekti riski en yüksek olan antiepileptik ilaç hangisidir?
Valproat. Maruz kalan çocuklarda IQ'yu da düşürür; bu nedenle bir alternatif işe yaradığı sürece gebelikte ve doğurganlık çağındaki kadınlarda kullanılmaz.
Enzim indükleyici antiepileptik ilaçlar doğum kontrol hapı kullanan bir kadın için neden önemlidir?
Karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital hormonal kontraseptiflerin yıkımını hızlandırır; bu nedenle kontrasepsiyon başarısız olabilir.
Asya kökenli kişilerde karbamazepin öncesinde hangi genetik test yapılır ve neden?
HLA-B*1502. Taşıyıcılarda Stevens-Johnson sendromu ve toksik epidermal nekroliz riski çok daha yüksektir.
İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.
Kaynaklar: Epilepsy (World Health Organization, 2024); eEML - Electronic Essential Medicines List (World Health Organization, 2025); ATCDDD - ATC/DDD Index (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.