Asit ve spontan bakteriyel peritonit

Asit, karında genellikle sirozdan kaynaklanan sıvı birikimidir. Spontan bakteriyel peritonit, perforasyon olmadan bu sıvının enfeksiyonudur ve ölümcül olabilir.

Güncellendi 1 Kas 2026

Nedir

Asit, periton boşluğunda sıvı birikmesidir ve en sık sirozdaki portal hipertansiyondan kaynaklanır. Spontan bakteriyel peritonit (SBP), sekonder (cerrahi) peritonitin aksine, cerrahi olarak tedavi edilebilir bir karın içi kaynak olmaksızın bu sıvının enfeksiyonudur.

3B'de görün

Kimleri etkiler

Asit, sirozda en sık görülen dekompansasyon olayıdır ve SBP, sirotik asiti olan hastanede yatan hastaların kayda değer bir bölümünde görülür. Kolombiya ve Latin Amerika'da altta yatan karaciğer hastalığı esas olarak alkole bağlı, metabolik veya viraldir; tüberküloz peritoniti bölgede asitin önemli bir alternatif nedeni olmayı sürdürmektedir.

Nedenler

Portal hipertansiyonlu siroz (asitin çoğu)
Asitin diğer nedenleri: kalp yetmezliği, peritoneal karsinomatozis, tüberküloz peritoniti, nefrotik sendrom, pankreatit
SBP etkenleri: çoğunlukla enterik gram-negatif basiller (Escherichia coli, Klebsiella), bazen streptokoklar; genellikle tek bir mikroorganizma

Risk faktörleri

İleri evre siroz (Child-Pugh C)
Asit sıvısında düşük protein
Önceden geçirilmiş SBP atağı
Sirozu olan bir kişide üst GİS kanaması
Proton pompası inhibitörü kullanımı (ilişki bildirilmiştir)

Patofizyoloji

Portal hipertansiyon ve splanknik vazodilatasyon etkin arteriyel hacmi azaltır, renin-anjiyotensin-aldosteron ve sempatik sistemleri aktive eder; böylece böbrekler sodyum ve su tutar ve bu sıvı peritona sızar. SBP'de barsak bakterileri geçirgenliği artmış barsak duvarını geçer (bakteriyel translokasyon) ve proteini düşük olduğunda opsonik aktivitesi zayıf olan asit sıvısına yerleşir. İnflamatuvar yanıt böbrek yetmezliğini (hepatorenal sendrom) tetikleyebilir.

Sınıflandırma

Asit evre 1 (yalnızca ultrasonda), evre 2 (orta derecede distansiyon), evre 3 (gergin)
Komplike olmayan, refrakter veya komplike asit
Kültür pozitif SBP ile kültür negatif nötrositik asit; bakterasit
Cerrahi gerektiren sekonder bakteriyel peritonit (perforasyon veya apse)

Belirti ve bulgular

Karın çevresinde artış, kilo alımı ve yer değiştiren matite
Ateş veya hafif ateş
Yaygın, çoğu zaman hafif karın ağrısı veya hassasiyet
Yeni gelişen veya kötüleşen konfüzyon (hepatik ensefalopati)
İdrar çıkışında azalma
Çoğu zaman hiç belirti yoktur: SBP yalnızca rutin parasentezde saptanabilir

Tanı

Klinik: Hastaneye yatırılan veya ateş, ağrı, ensefalopati, böbrek hasarı ya da GİS kanaması olan, siroz ve asitli her hastada tanısal parasentez. Distansiyon ve yer değiştiren matite için karın muayenesi.
Tetkikler: Asit sıvısında nötrofil (PMN) sayısının 250 hücre/mm³ veya üzerinde olması SBP tanısını koydurur; yatak başında kan kültürü şişelerine kültür ekimi. 1,1 g/dL veya üzerindeki serum-asit albümin gradyanı (SAAG) portal hipertansiyonu gösterir. Asit sıvısında protein, glukoz ve LDH sekonder peritoniti saptamaya yardımcı olur; kan kültürleri ve kreatinin.
Görüntüleme: Ultrason az miktardaki asiti doğrular ve parasenteze kılavuzluk eder; Doppler portal ve hepatik venleri inceler. Sekonder peritonit veya malignite şüphesinde BT kullanılır.

Ayırıcı tanı

Perforasyon veya apseye bağlı sekonder (cerrahi) bakteriyel peritonit
Tüberküloz peritoniti
Peritoneal karsinomatozis
Asit nedeni olarak kalp yetmezliği veya Budd-Chiari sendromu
Pankreatik asit

Tedavinin amacı

Asit için: negatif sodyum dengesi ve semptomların giderilmesi. SBP için: hızlı ampirik antibiyotik, böbrek yetmezliğinin önlenmesi ve nüksün önlenmesi.

Tedavi

Yaşam tarzı: Diyette orta düzeyde sodyum kısıtlaması ve alkolden uzak durma; sıvı kısıtlaması yalnızca belirgin hiponatremide.
Medikal: Asit: aldosteron antagonistleri (spironolakton) tek başına veya bir kıvrım diüretiğiyle (furosemid) birlikte; kilo, sodyum, potasyum ve kreatinin takibiyle. NSAİİ ve ACE inhibitörlerinden kaçınılır.
Girişim: Gergin veya refrakter asitte intravenöz albüminle birlikte büyük hacimli parasentez; seçilmiş hastalarda TIPS.
Akut dönem: SBP: ampirik üçüncü kuşak sefalosporin (yerel dirence ve hastane kökenli enfeksiyona göre ayarlanır) ve böbrek yetmezliği riskini azaltmak için intravenöz albümin.
Medikal: İlk SBP atağından sonra ve üst GİS kanaması sırasında da dahil olmak üzere seçilmiş yüksek riskli hastalarda antibiyotik profilaksisi (örneğin bir florokinolon veya trimetoprim-sülfametoksazol).
İzlem: Hemşirelik bakımı: günlük tartı, karın çevresi, alınan-çıkarılan sıvı takibi, mental durum, vital bulgular ve parasentez sonrası giriş yeri kontrolü.
Cerrahi: SBP veya refrakter asit sonrasında karaciğer nakli değerlendirmesi için sevk.

Komplikasyonlar

Hepatorenal sendrom ve akut böbrek hasarı
Septik şok
Hepatik ensefalopati
Hiponatremi
Umbilikal herni ve hepatik hidrotoraks
SBP nüksü

Prognoz

Asitin ortaya çıkması dekompanse sirozun işaretidir ve sağkalımı kısaltır. Antibiyotiklere rağmen SBP'ye bağlı hastane içi mortalite hâlâ yüksektir ve hayatta kalanlarda nüks oranı yüksektir; bu nedenle karaciğer nakli düşünülür.

Korunma

İlk SBP atağından sonra uzun süreli antibiyotik profilaksisi
Sirozda üst GİS kanaması sırasında kısa süreli profilaksi
Gereksiz proton pompası inhibitörü kullanımından kaçınma

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Hangi asit sıvısı bulgusu spontan bakteriyel peritonit tanısını koydurur?

Kültür sonuçlarından önce bile 250 hücre/mm³ veya üzerinde nötrofil (PMN) sayısı.

1,1 g/dL veya üzerindeki serum-asit albümin gradyanı neyi gösterir?

Asitin nedeni olarak portal hipertansiyonu (siroz, kalp yetmezliği, Budd-Chiari).

SBP'de antibiyotiklerle birlikte neden intravenöz albümin verilir?

Böbrek yetmezliği (hepatorenal sendrom) ve ölüm riskini azaltır.

SBP'ye en sık hangi mikroorganizmalar neden olur?

Escherichia coli ve Klebsiella gibi enterik gram-negatif basiller; genellikle tek bir mikroorganizma.

Sirotik asit tedavisinin temelini hangi diüretik oluşturur?

Bir aldosteron antagonisti (spironolakton); çoğu zaman bir kıvrım diüretiği ve sodyum kısıtlamasıyla birlikte.

Semiyolojide

İlgili hastalıklar

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: Peritonitis - spontaneous bacterial: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2026); Ascites: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2024).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.