Toksokariyaz (viseral ve oküler larva migrans)

Nedir

Köpek yuvarlak solucanı Toxocara canis veya kedi yuvarlak solucanı Toxocara cati larvalarının yaptığı zoonotik bir enfeksiyondur. İnsanlar rastlantısal konaktır: larvalar olgunlaşamaz ve dokular arasında göç ederek viseral larva migrans, oküler larva migrans veya sessiz (gizli) enfeksiyona yol açar.

Kimleri etkiler

Dünyada en sık görülen zoonotik helmint enfeksiyonlarından biridir; tropiklerde, kırsal veya yoksul kentsel bölgelerde ve toprakta oynayan çocuklarda daha sıktır. Kolombiyalı çocuklarda yapılan serolojik çalışmalar, başıboş köpekler ve kontamine parklarla ilişkili olarak birçok toplulukta yüksek seroprevalans saptamıştır. Enfeksiyonların çoğu semptom vermez.

Nedenler

• Toxocara canis (olguların çoğu) ve Toxocara cati
• Köpek veya kedi dışkısıyla kontamine toprak, kum veya ellerden embriyonlu yumurtaların yutulması
• Nadiren larva içeren çiğ veya az pişmiş karaciğer ya da et yenmesi
• Kişiden kişiye bulaş yoktur

Risk faktörleri

• Küçük çocuklar, özellikle pika veya geofajisi olanlar
• Antiparaziter tedavi görmemiş yavru köpekler ve köpeklerle temas
• Köpek ve kedi dışkısıyla kontamine oyun alanları ve kum havuzları
• Yetersiz el hijyeni ve kırsal yaşam

Patofizyoloji

Yutulan yumurtalar ince bağırsakta açılır; larvalar bağırsak duvarını geçerek portal ve sistemik dolaşım yoluyla karaciğere, akciğerlere, beyne, göze ve kaslara gider. İnsanda erişkin solucana dönüşemedikleri için aylarca dolaşır ve yoğun eozinofilik, granülomatöz bir inflamasyona yol açarlar. Gözde tek bir larva genellikle retinada granüloma veya vitreus inflamasyonuna neden olur; çoğu kez sistemik bulgu veya eozinofili yoktur.

Sınıflandırma

• Viseral larva migrans: başlıca küçük çocuklar, sistemik hastalık
• Oküler larva migrans: daha büyük çocuklar ve erişkinler, genellikle tek göz
• Gizli (sık) toksokariyaz: hafif, özgül olmayan semptomlar
• Nörotoksokariyaz: nadir merkezi sinir sistemi tutulumu

Belirti ve bulgular

• Ateş, yorgunluk ve iştahsızlık
• Öksürük, hışıltı ve astım benzeri ataklar
• Karın ağrısı ve büyümüş, bazen hassas karaciğer
• Kaşıntılı döküntüler veya ürtiker
• Oküler form: bir gözde görme azalması, şaşılık, kırmızı göz veya beyaz pupil refleksi (lökokori)
• Gizli form: kronik karın ağrısı, baş ağrısı ve öksürük

Tanı

Klinik

Köpeklerle veya toprakla teması olan, eozinofili, hepatomegali ve hışıltısı bulunan küçük bir çocukta ya da tek taraflı retina granülomu olan bir çocuk veya genç erişkinde düşünülür.

Tetkikler

Viseral hastalıkta belirgin eozinofili, lökositoz ve yüksek IgE. Toxocara ekskretuvar-sekretuvar antijenleriyle ELISA (antikorlar eski enfeksiyondan sonra da sürdüğünden pozitif sonuçlar klinik tabloyla birlikte yorumlanır; eşleştirilmiş titrelerde artış aktif hastalığı destekler). Oküler hastalıkta serum antikorları düşük olabileceğinden aköz veya vitreus sıvısı test edilebilir. Larvalar bağırsakta olgunlaşmadığından dışkı incelemesi yararlı değildir.

Görüntüleme

Retina granülomları için oftalmolog tarafından dilate fundus muayenesi; retinoblastomdan ayırmak için oküler ultrasonografi veya orbita görüntülemesi (kalsifikasyon yoktur). Karaciğer ultrasonografisi küçük hipoekoik lezyonlar gösterebilir; akciğer grafisi geçici infiltratlar gösterebilir.

Ayırıcı tanı

• Retinoblastom (çocukta lökokori)
• Oküler toksoplazmoz ve diğer üveit nedenleri
• Astım ve eozinofilik pnömoni
• Strongiloidiyaz, askariyaz ve eozinofiliyle seyreden diğer helmint enfeksiyonları
• Karaciğer apsesi ve hipereozinofilik sendromlar

Tedavinin amacı

Aktif hastalık varsa göç eden larvaları öldürmek, organlara zarar veren inflamasyonu kontrol altına almak ve her şeyden önce oküler hastalıkta görmeyi korumak.

Tedavi

Medikal

Viseral hastalık: bir antihelmintik (albendazol veya alternatif olarak mebendazol); birçok hafif olgu tedavisiz düzelir.

Medikal

Oküler hastalıkta ve ağır viseral tutulumda (akciğerler, kalp, beyin) inflamasyonu azaltmak için sistemik veya göze uygulanan kortikosteroidler; genellikle bir antihelmintikle birlikte.

Cerrahi

Traksiyon, vitreus inflamasyonu ve dekolman için oküler cerrahi (vitrektomi, retina dekolmanı onarımı) veya lazer.

İzlem

Eozinofil sayısı ve semptomların izlenmesi; düzenli göz muayeneleri; aileye el yıkama ve evcil hayvanlara antiparaziter tedavi konusunda eğitim.

Komplikasyonlar

• Etkilenen gözde kalıcı görme kaybı
• Traksiyonel retina dekolmanı ve endoftalmi
• Eozinofilik pnömonit ve şiddetli hışıltı
• Miyokardit
• Nöbetler, meningoensefalit veya miyelit

Prognoz

Viseral hastalık genellikle kendini sınırlar ve düşük mortaliteyle aylar içinde düzelir. Oküler hastalık, tedaviden sonra bile sıklıkla bir gözde kalıcı görme hasarı bırakır.

Korunma

• Köpek, kedi ve yavrularına düzenli antiparaziter tedavi
• Evcil hayvan dışkısının hemen toplanması ve kum havuzlarının örtülmesi
• Toprakta oynadıktan veya evcil hayvanlarla temastan sonra ve yemekten önce el yıkama
• Sebzelerin yıkanması ve çiğ veya az pişmiş et ve karaciğerden kaçınılması

Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

Neden olan mikroorganizmalar

• Toxocara canis / Toxocara cati

İlgili hastalıklar

• Üveit
• Retinoblastom
• Oküler toksoplazmoz (retinokoroidit)
• Endoftalmi
• Astım
• Eozinofilik pnömoniler (Löffler sendromu dahil)
• Strongiloidiyaz
• Kutanöz larva migrans
• Piyojenik karaciğer apsesi

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: About Toxocariasis | Toxocariasis | CDC (Centers for Disease Control and Prevention, 2024); Clinical Overview of Toxocariasis | Parasites - Toxocariasis | CDC (Centers for Disease Control and Prevention, 2024).

← Tüm hastalıklar

Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir

Gönder

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.